Amatör denizciliğe adım atarken bilmeniz gerekenler
Yazar: SEDAT ALTUNAY
Denizciler arasında<>Her ne kadar HAYAT?ın suda başladığını bilim adamları söylese deİNSANOĞLUVarlığını karada sürdürdü.Yalnız bir grup insan genlerinde oluşan bir dürtü nedeni ileDenizlerdeki yaşamı tercih etti.İşte bu insan türüne ?YATÇI?? adı verildi.İşte bu Yatçıların yani ?Amatör Denizcilerin?? sayısı Türkiye? de hızla artıyor. Buna bağlı olarak denizde yaşayanlarında sayısı hızla artacak. Ancak denizin önündeki engellerin kaldırılması ile bu gelişme daha da hızlanacaktır. Buna bütün kalbimle inanıyorum. Öncelikle denizciye daha çocukluğundan itibaren Deniz Eğitimi vererek onların yetişmesini ve denizi bir yaşam yeri olarak kullanacak gerçek deniz kulüplerini kurmak ve var olanları da güçlendirmek gerekiyor.Alt yapının hızla geliştirilip, çoğalmasın, mevcut denizcilik mevzuatının sadeleştirilip A.B.uyum yasalarına göre düzenlenmesi, vergilerin, makul seviyeye çekilmesi, ikinci el tekne ithalinin serbest bırakılması, yeni Marinaların hızla inşa edilmesi, Deniz Ticaret Odalarının yeniden yapılandırılarak bir kısım insanların tekelinden kurtarılarak çok amaçlı bir yapıya kavuşturulması geleceğin denizcileri için önemli gelişmeler olacaktır.Şimdi Amatör Denizci adaylarının akıllarından geçen ve merak ettikleri bazı sorularına cevap vermek istiyorum:Bunlardan; Soru A- Öncelikle ikinci el piyasada veya sıfır tekne-yat almak isteyenler nelere dikkat etmeli?Tekne almak isteyenler yeni ya da kullanılmış fark etmez, öncelikle nasıl bir tekne istediklerine karar vermelidir. Piyasa da yelkenli, motoryat, sürat teknesi v.b birçok modelde ve değişik amaçlara hitap eden tekne satılmaktadır. Amacına uygun olmayan bir tekne ne kadar güzel olursa olsun sahibini mutlu edemeyecektir. Amacı belirleyebilmek için; Kaç kişi ile kullanılacak ?, Hangi güzergahta kullanılacak?, Uzun seyirler mi planlıyor yoksa sadece hafta sonları mı kullanılacak? Soruları cevaplandırılmalıdır. Tekne tipi belirlendikten sonra bütçeyi oluşturmak gerekir. Aradığınız tipte bir tekneyi 30 bin dolara da bulabilirsiniz 300 bin dolara da ?Bütçe belirlenirken, tekne alındıktan sonra karşınıza çıkacak marina ücreti, bakım- onarım büyük boyuttaki tekneler için mürettebat masrafları gibi kalemler de göz önünde bulundurulmalıdır.Sıfır tekne almak, ikinci ele göre nispeten daha kolaydır. Tanınmış, bilinen, daha önce denenmiş yerli ve yabancı firmaları tercih ederseniz, satış sonrasında karşılaşabileceğiniz muhtemel problemlerinizin çözümünde tek başınıza kalmazsınız. Ülkemizde tekne alım-satımı konusunda kurumsallaşmış, kendini ispatlamış, birçok başarılı firma faaliyet göstermektedir. İkinci el tekne alırken güvendiğiniz ve bu işte uzman bir arkadaşınızdan yarım almanız sizi, sonradan çıkacak pahalı sürprizlerden koruyacaktır. Yine ikinci el tekne alımında broker firmalar vasıtasıyla tekne almak, daha doğru tercih yapmanızı kolaylaştıracaktır.Soru B- Tekne sahiplerinin alması gereken belgeler nelerdir?Türk Bayraklı özel tekneler Amatör Denizci Belgesi ile kullanılabilir. Bu belgeyi Amatör Denizcilik Federasyonu vermektedir. Ancak teknenin ticari olması durumunda yani tekne sahibi bir şirket ise Yat Kaptanı ehliyeti ya da daha yüksek dereceli profesyonel bir ehliyet gerekecektir. Bunun dışında ilgili kanun ve uygulamalar doğrultusunda tekne evrakları ve güvenlik donanımı eksiksiz olmalıdır.Soru C- Telsiz Kanunu çerçevesinde yapılası gereken işlemler nelerdir?Eğer teknede VHF telsiz bulunuyorsa Kısa Mesafe Telsiz Ehliyeti almak gerekecektir. Bu ehliyeti de Amatör Denizcilik Federasyonu vermektedir. Ayrıca teknede bulunan Telsiz Genel Müdürlüğü? ne kayıt olması gerekir.Soru D- Tekne veya yatların bağlı olacağı marina veya limanlara ödeyecekleri tutarlar neye göre belirlenmektedir?Marinalardaki bağlama ücretleri, teknenin boyutlarına göre belirlenmektedir. Ülkemizdeki marinaların bir çoğu tekne boyu ile eninin çarpılması ile bulunan metre kareye göre ücret belirlerken, bazı marinalar sadece tekne boyuna göre ücreti tespit etmektedir. Çok değişen fiyatlara rağmen bir yelkenli teknenin yıllık bağlama ücreti 2 bin Euro ile 4,500 Euro arasında değişmektedir. Vergilerin çok yüksek olmasıdır.Soru E- İkinci el piyasada satılan tekne, yat veya yelkenlilerin fiyatları hakkında bilgi verebilir misiniz?Yukarıda da belirtildiği üzere, ikinci el tekne piyasası oldukça geniş bir yelpazede değerlendirilmektedir. Hafta sonarlı deniz keyfini yaşamak için 5-10 bin YTL? ye tekne alabileceğiniz gibi, yurt dışından ithal edilmiş, bilinen tanınmış bir markanın 15 metre boyundaki lüks motor yat 1,5 milyon YTL?ye mal olabilir. Bu uç örnekler dışında, 10-12 metre boylarında, kondisyonu iyi, uzun yıllar severek kullanabileceğiniz bir motor veya yelkenli tekneyi 50-60 bin YTL?den başlayan fiyatlara edinebilirsiniz.Soru F- Teknelerin kamara sayısı ödenecek vergi miktarını arttırır mı?Karma sayısının tekne için ödenecek vergi miktarına bir etkisi yoktur.Soru G- Teknelerin denizi kirletmemesi için hangi önlemler alınıyor?Yeni çıkarılan çevre koruma kanunları ile çevreyi kirletenlere çok ağır cezalar öngörülüyor. Bunun yanı sıra bu kanunlar doğrultusunda gerek tekneler, gerekse de marinalar, çevre kirliliğini ortadan kaldıracak sistemler kullanmak zorundadır. Çevreci örgütler, sivil toplum kuruluşları ve çevreye duyarlı kuruluşlar öncülüğünde bilgilendirme ve çevre koruma konulu konferanslar düzenlenmekte, tekne sahipleri bu konuda bilgilendirilmektedir. Ancak tüm bu önlemlere ek olarak asıl görev tekne kullanıcıları ve denizden faydalananlara düşmektedir. Çevre bilinci artırılmalı, herkes çevreyi koruma konusunda gereken hassasiyeti göstermelidir.Soru H- İstanbul gibi bir şehirde, ev sahiplerinin evlerini denizde yaşamaya başlaması için gerekli alt yapı var mıdır? Evinden ayrılıp denizde yaşamaya başlayan insanlar hangi sıkıntılarla karşılaşabilir?Denizde yaşamak için gereken her türlü imkan ve alt yapı İstanbul?da bulunan marinalarda mevcuttur. Denizde yaşamaya yeni başlayanlar için tek problem teknedeki yer sıkıntısı olacaktır. Bunun dışındaki konularda tekneler ve marina hayatı genelde evlerimizden daha konforludur.Soru I -Türk bayraklı teknelerle komşu ülkelerin kara sularında seyredebilmesi için hangi izinler alınmalıdır?Teknenin resmi evrakları ve güvenlik donanımı tam olmalıdır. Gidilecek ülkenin vize uygulamaları kontrol edilmeli, gerekli ise vize alınmalıdır. Yolculuk süresinde teknedeki herkesin pasaportu yanında olmalıdır. Türkiye?den çıkış yaparken, uğranan son limanda transitlog işlemleri tamamlanmış olmalıdır.Soru İ- Kendi teknesini alıp denizde yaşamaya başlayan bir vatandaş, zorunlu ihtiyaçlarının haricinde aylık ortalama ne kadar masrafı(marina ücreti, vergi gibi) göze almalıdır?Ortalama boyda (12 metre) bir teknenin marinada yıllık bağlama ücreti 4000?6000 EU dolayındadır. Teknenin tüketeceği elektrik ve su ücreti ayrıca ödenecektir. Fakat bu tutar genelde aylık 20-30 Euro?yu geçmez. Vergi ise teknenin yaşına, motor gücüne, ve ticari ya da özel kayıtlı olmasına göre çok değişeceğinden ortalama bir rakam verebilmek mümkün değildir. Soru J- Teknelerde hangi akaryakıtlar kullanılmaktadır?Teknelerde çoğunlukla mazot kullanılmakla beraber, nadirde olsa benzinle çalışan tekneler bulunmaktadır.Soru K- Tekneler (motor güçlerine göre) 100 mil yol kat etmeleri durumunda ne kadar yakıt tüketmektedirler?Ortalama bir yelkenli tekne 100 milde yaklaşık 100 litre mazot harcarken, ortalama boyda çift motorlu bir motoryat aynı mesafede yaklaşık 300 litre mazot harcayacaktır.Soru L- İstanbullular hangi merkezlerde ikinci el tekne- yelkenli arayabilir? Önerebileceğiniz internet sitesi adresleri veya firmalar hangileridir?İstanbul?da ikinci el veya yeni tekne alım-satımı ile uğraşan firmalar marinalara toplanmış durumdadır. Avrupa yakasında Ataköy Marina, Asya yakasında ise Setur Kalamış- Fenerbahçe Marinaları tekne satışının merkezleri olarak kabul edilebilir.Özel Teknelerden Alınan Vergiler Ve Türk Bayrağından KaçışAmatör Denizcilik Federasyonu (ADF) : ADF, Amatör denizci topluluğunun haklarını tanıtmak, sorunlarını bürokrasiyle paylaşarak çözümler bulunmasına katkı sağlamak amacıyla su üstü ve su altı sporlarında faaliyeti olan dernekler tarafından Dernekler Yasası uyarınca kurulmuş bir federasyondur.Amatör denizci, denize sevgi ve merak dürtüsüyle çıkan kişidir. Denizden ve denizcilikten para kazanmayı amaçlamaz. Denizciliği spor için, eğlenmek ve dinlenmek için seçer. Amatör denizcilerin sorunları vardır. Bunlardan deniz ve denizcilikle ilgili olanların çoğu Denizcilik Müsteşarlığı?nın anlayış ve özenli yaklaşımı, süratli ve etkin katılımı ile çözülmüş bulunmaktadır.Vergi sorunları: Ne yazıktır ki Maliye bürokrasisi ADF? nin Bakan nezdinde taleplerine hiç ilgi göstermemiş ve daha çok takma motor ithal eden ve satanların isteklerine uyan bir yasa değişikliği tasarlanmıştır. Basında yer alan haberlerden tasarı?nın siyasal nedenlerle yürürlüğe geçirilemediği anlaşılmıştır.Tasarıya esas teşkil eden çalışma Maliye Bakanlığı bürokrasisine öneri olarak ulaştırılmadan önce ADF?nin görüşü alınmamış, varlığı bilinmesine rağmen değerlendirmeye katılmamıştır.Tasarı ;A. MTV muafiyet sınırını genişletirken, motor BG yanında tekne boy sınırı da getirerek başka bir şey yapmaktadır. Yeni muafiyet sınırı olan 25 BG (dıştan takma motorlarda 50 ) dıştan takma motor ihtiyaçları ve satıcılarını, boy sınırı olan 8 metre ise bu boydan küçük tekne üretenleri korumak amacını gütmektedir. Tasarıda gizli değerlendirme unsuru, yasanın adına da amacına da ters düşen motorlu tekne alış fiyatlarının karşılaştırmasıdır. B. Özgür bir ülkenin özgür vatandaşlarına, hesapsız yatırımcıların yapay solunumla yaşatılmasının maliyetini yüklemektedir. Oysaa. Uluslararası standartlar dışında boy ayırımı daha büyük haksızlıklara neden olur. Teknesinin boyu 8,02 metre ve içten takma motor BG 27 olan vatandaş neden zarar görmelidir? b. BG her motorda aynı olan değişmez bir teknik ölçü birimidir; motorun dıştan veya içten takma olması fark etmez. c. Vatandaşın bir kesimi için ayrıcalık yaratmaya neden yoktur. Deniz araçlarının vergilendirilmesi haksızdır ve yanlıştır. Haksızdır, çünkü devletin kara taşıtları için yollar yapması, bunların bakım ve tutumunu sağlaması ödevleri arasında yer alırken, deniz için böyle bir ödevi yoktur, olamazda. Örneğin aynı motorun bir otomobil yerine bir özel deniz aracında kullanılması halinde, motor silindir hacmi ile BG ölçütleri yanında, otomobil ile teknenin yıllık kullanım günleri de karşılaştırılırsa 1/7-8 yerine 1/40 olabilmektedir.Yanlıştır, çünkü vergiyi doğuran olay bir kazanç değil bir varlıktır. Vatandaş vergisi verilmiş kazancı ile elde ettiği teknesi nedeni ile serveti de vergilendirilerek cezalandırılmaktadır. Vergilendirilmiş kazancından kendi ruh ve beden sağlığı için denize para harcayanlar yerine denizden ticaret, sanayi ve hizmet alanlarında kazanç sağlayanların vergilendirilmesi esas olmalıdır. Müşterisi yok edilen bir sektörün yaşamasına olanak yoktur. d. Rekabet ekonomiye ivme kazandırır. Durum: Amatör Denizci Yönetmeliğinde Ekim 2005 ayında yapılan değişiklikle ?özel tekne?? tanımı getirilmiştir. ?Özel Tekne?ler gerçek kişilere su sporlarında faaliyeti olan kulüp ve vakıflara ait olan, ticaret amacıyla kullanılmayan, 2,5 ? 24 metre boydaki gezi ve spor amaçlı teknelerdir. Söz konusu boy sınırları AB standardıdır. (Gezi Tekneleri Yönetmeliği), dünya standardıdır. (Gemilerin Tonajlarını Ölçme Hakkında Uluslar arası Sözleşme).Yönetmeliğe bağlı olarak Şubat 2006 yılında çıkarılan ?Özel Teknelerin Kayıt, Belgelendirme ve Donatımına İlişkin Yönerge? yle ?Özel Tekne Belgesi? yürürlüğe girmiş, bir anlamda ulusal özel tekne kütüğü oluşturulmuştur.Aradan geçen yaklaşık 14 aylık süre içinde toplam ve sadece 7436 tekne için ÖTB düzenlenmiştir. Bu teknelerin bir kısmı daha önceden << Tonilato>> belgesi almış teknelerdir; Bu belgeleri sahiplerince iade edilip yerine ÖTB düzenlenmiştir. Kaç adedinin yeni alınmış ve kaç adedinin eskiden beri kayıt dışı kalmış olduğu henüz saptanmamıştır. Türkiye?nin 2007 yılı nisan ayında sadece ve toplam 7436 adet özel teknesi vardır ve bunların boy sıralamasına göre dağılımları aşağıdaki gibidir:
Ağırlıklı ortalama ( 7121 adet ) % 95 oranla 12 metre boy altında toplanmıştır.
Bu boydaki teknelerin % 46?sını (3325/7121) MTV muafiyeti üst sınırı olan 10 BG altındadır. Tasarıda öngörülen üst muafiyet sınırı 25 BG (takma motorlarda 50) esas alındığında 2000 dolayında teknenin daha muafiyetten yararlanabileceği, sadece 1000 dolayında tekne için MTV ödeneceği, yeni alımlarda ise özellikle takma motor satıcıları ile küçük tekne yapımcılarının önünün açılacağı (sakıncalı ve adaletsiz özel teşvik) kabule dilebilir. Özel tekneler ev, otomobil, giyim eşyası, beyaz eşya gibi sahip olunması zaruri sayılabilecek mallar arasında yer almaz; vazgeçilebilir alımlar /yatırımlardır. Kaldı ki, MTV ödemeksizin özel tekne sahibi olmanın yolları da vardır ve bu yollar açıktır.,Gerçek kişilerin özel tekneleri için alımda ödeyecekleri (eski adıyla Taşıt Alım Vergisi) ÖTV ile KDV bileşkesi tekne kıymetinin % 27,44 oranına ulaşmaktadır. Teknenin ayrıca motor BG esasına göre vergilendirilmesi ile vatandaş yanyollara yönelmiş ve bulduğu çözüm; ya teknesine kanuna karşı hile yolunu seçerek ? ticari ? kaydettirmek yada yabancı bir ülke bayrağı altına sığınmak olmuştur. Her iki çözüm şeklide yasaldır. Ve artık boyları 6-7 metreyi aşmayan yüksek BG?li motorlarla donatılmış tekneler dahi yabancı bayrak altında tescil edilmektedirler.Ticari kaydedilen deniz araçları için KDV ve MTV ödemezler, yabancı bayrak altında tescil edilenler için ise ne ÖTV, ne de MTV ödenir. Yabancı bayrak altında tescil için ödenen tek meblağ, aracı komisyonu yanında teknenin sahibi olacak şirketin idame giderleri ile basit bir harçtır ve belki de bir <
Değerlendirme:- ÖTB? ye bağlanmış teknelerin % 95?inin boyu 12 metreden kısadır.- ÖTB? ye bağlanmış teknelerin % 46?sı zaten MTV?den muaftır.- Marinalarda barınan tekne adedi yaklaşık 8,500 civarındadır.- Marinalarda bağlı teknelerden yaklaşık 1560 adedi (ÖTB?ye bağlanmış 7436 adet özel teknenin %20 kadar fazlası) yabancı bayraklı Türk teknesidir, ÖTV, KDV ve MTV ödemelerine yasal olanak yoktur ve olmamalıdır.- Marinalarda bağlı teknelerden 1170 adedi ( ÖTB?ye bağlanmış 7436 özel teknenin % 16 kadar fazlası) ? ticari?? kayıtlı özel teknedir, KDV ve MTV? den muaftırlar.Çözüm :1. Özel tekneler için ilk alımda sadece ÖTV ödenmelidir; bu verginin indirim yoluyla telafisi mümkün değildir, gerçek vergilendirmedir. Ticari tekenler ve balıkçı teknelerinin alımında sadece ÖTV ödenmektedir. Getirisi belli olmayan bir yatırıma verilen teşvik, yıllık geliri üzerinden vergisini ödemiş vatandaşa da hak görülmelidir, Anayasanın eşitlik ilkesi bunu emreder.2. Özel teknelere de KDV muafiyeti getirilmelidir; vatandaşın son kullanıcı olarak bu vergiyi indirim yoluyla telafi etmesi mümkün değildir; vergi olduğu gibi vatandaşın üzerinde kalmaktadır. Ticari tekneler ve balıkçı tekneleri KDV?den muaftır. Özel tekne sahibi bu yolla cezalandırılmaktadır; oysa Anayasa?nın eşitlik ilkesi bunu emretmez.Deniz araçlarından MTV alınması terk edilmelidir; benzeri bir vergi denizcilikte söz sahibi olmuş ülkelerin hiçbirisinde alınmaz. EK-1? deki tablo anlatılmak istenenleri göstermeye yöneliktir. MTV, genelde sadece kara taşıtlarından tahsil edilir. Birçok ülkede kara taşıtlarından alınan MTV?nin ölçütü artık motor hacmi veya BG değil egzoz C02 sürümüdür.SONUÇ:Türkiye için ?? denizci ülke?? olmak hedefi konabilmesi, vergi sisteminin bu hedefe ulaşmayı engellemiş, engelleyen ve engelleyecek bütün unsurlardan arındırılmasına öncelik tanınmasına bağlıdır. Denizcilikte amatörlüğün var olmadığı bir ülkede tek başına profesyonelliğin olması olanaksızdır.Bayraktan kaçışın önlenmesi, özel tekneler için alımında sadece ÖTV ödenmesine, bu teknelerin de KDV?den muaf olmaları yanında mutlaka MTV yasası kapsamı dışına çıkarılmalarına bağlıdır.Bayrağa dönüşün sağlanması için ayrıca ikinci el özel tekne ithalinin de serbest bırakılması şarttır. Yabancı bayrak ve ticari kayıt olanakları var oldukça ikinci el tekne ithalini yasaklanmanın hiçbir anlamı yoktur, çünkü özel tekne sahipliği zaruri bir ihtiyacın karşılanmasını hedeflemez. Vatandaş, özel olarak kullanacağı bir tekne alırken ille de yenisini almaya zorlanamaz, ikinci el tekne dünya pazarından yararlanması önlenemez; soruna, üretime dönük bir yatırımın mutlaka yeni teknolojiye dayalı olması görüşü paralelinde bakılamaz.Vergilerin yeniden düzenlenmesi ve ikinci el tekne ithalinin serbest bırakılması ile bayrağa güvenin sağlanması tekne ve malzemesi üretiminin doğru yolda gelişmesine, üretim adet ve standardının yükselmesine, deniz turizminde verilen hizmetlerin daha iyi takibine ver vergi kaybının önlenmesine yarayacaktır.ADF temsil ettiği amatör denizci topluluğu bireylerinin dinlenmek, eğlenmek, gezmek, spor yapmak, öğrenmek, çevreyi tanımak ve sevmek için yararlandığı özel teknelerin mevzuat içindeki yerini, başka ülkelere imrenmeyecek şekilde alması gerektiğine inanmaktadır.
http://www.virahaber.com/ sitesinden 24.05.2012 tarihinde yazdırılmıştır.