Enerji verimliliği, AB’nin söylemlerinde önemli ve öncelikli konuların başında olarak ifade edilmekle birlikte, bu konudaki politikalar ve stratejiler henüz taahhüt içeren bir belgeye bağlanamadı. Politika ve stratejilerin netleşmemesine paralel olarak, enerji verimliliği hedeflerinin sadece söylem niteliğinde olması, konu hakkındaki AB müktesebatının bu hedeflere ulaşacak uygulamaları düzenlemede yetersiz kalması sonucunu doğurdu. AB Komisyonu tarafından oluşturulan taslak politika dokümanları hayata geçirilmeye çalışılırken, son dönemde AB liderlerinin enerji verimliliği hedeflerine yönelik olarak kendilerini bağlayıcı söylemleri, enerji verimliliği uygulamalarını da yönlendirmeye başladı. Bu çerçevede, 2020 yılına kadar enerji tüketiminin yüzde 20 azaltılması, AB liderlerinin somut ve taahhüt niteliğindeki hedefleri olarak ortaya çıktı. 20-20-20 olarak ifade edilen bu hedef, enerji verimliliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasını, AB’nin öncelikli gündemi haline getirdi.

20-20-20 hedefinin sağlayacağı faydalar

AB’nin 20-20-20 hedefi, Aralık 2009 ayında Kopenhag’da yapılan BM İklim Değişikliği Sözleşmesi 15’nci Taraflar Toplantısı’nda AB’nin açıkladığı ve sonuç bildirgesine yansıttığı iklim değişikliği çerçevesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması ve küresel ısınmanın iki derecenin altında tutulması hedeflerine de önemli bir katkı olarak görülüyor. Sera gazı emisyonlarının azaltılması ile enerji tüketiminin azaltılması arasındaki yakın ilişki ve paralellik nedeniyle enerji tüketiminin azaltılması, sera gazı emisyonlarının azaltılmasında kilit çözüm olarak kabul ediliyor. AB’nin hedeflediği enerji tasarrufunun mevcut karbondioksit emisyonlarını 860 milyon ton azaltması bekleniyor.

Enerji tüketiminin azaltılması hedefleri, AB’nin önemli problemlerinden biri olan enerjide arz güvenliği probleminin çözümüne de katkı sağlayacak bir faktör olarak görülüyor. Enerji tüketiminin azaltılması AB’nin toplam enerji tüketimini karşılayan kaynaklarda dışa bağımlılığı azaltacağından, enerji güvenliğinin artırılmasında bir araç olarak ortaya çıkıyor.

Sanayide ve hizmetlerde enerji tüketiminin azaltılması, AB sektörlerinin rekabet gücünü de artıracaktır. Yüzde 20 tasarrufun parasal karşılığı olarak 220 milyar Avro doğrudan tasarruf yapılabileceği hesaplanmaktadır. Enerji tasarrufu rakamsal olarak 400 milyon ton petrole eşdeğer olarak ifade ediliyor. Bu miktarın ciddi bir bölümü sanayi ve hizmet sektörlerine girdi maliyetlerinin azalması olarak yansıyacak ve rekabet gücünün artmasına ciddi katkılar sağlayacaktır.

Enerji tüketiminin azaltılması hedefinden AB’nin beklediği diğer bir fayda da, enerji verimliliği ürünlerinin, araçlarının ve hizmetlerinin bir pazar yaratmasıdır. Bu pazar iç piyasa ve ihracata yönelik olacak ve AB iş çevreleri için yeni iş alanları ve istihdam fırsatları oluşturacaktır. Özellikle KOBİ’lerin yatırım yaparak, bu fırsatlardan üst seviyede yararlanması beklenmektedir.

Enerji verimliliğinin geliştirilmesinde başlıca engeller

Enerji verimliliğinin geliştirilmesi ve 20-20-20 hedefine ulaşılmasının önünde en önemli engel olarak, AB’nin mevcut müktesebatının zayıf olması görülüyor. Mevcut müktesebat ile bu hedefe ulaşamayacağına inanan AB, mevcut müktesebatı geliştirme yönünde çalışmalar başlattı. Bu kapsamda, binalarda enerji performansı mevzuatı, enerji etiketleri mevzuatı ve kojenerasyon mevzuatının revizyonunu öngören AB, enerji verimliliği paketini yürürlüğe sokma çalışmalarına hız kazandırdı.

Enerji verimliliğinin geliştirilmesinde diğer bir engel de, tüketici farkındalığının olmamasıdır. Enerji verimliğinin potansiyel faydaları hakkında oldukça düşük olan farkındalığın artırılması yönünde tedbirler alınması ve uygulanması üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Temel yatırımları tetikleyecek altyapıların olmayışı ve enerji verimliliği olan yapıların, üretimlerin ve hizmetlerin piyasa tarafından kavranamaması, üzerinde durulması gereken diğer bir noktadır.

Enerji verimliliği potansiyeli ve hedeflere ulaşmada araçlar

AB’nin enerji verimliliği tedbirleri ile sağlayabileceği tüketim azaltımı potansiyeli; sanayide yüzde 19, ulaştırmada yüzde 20, konutlar ve hizmet sektöründe de yüzde 30 olarak belirlenmiştir. Bu potansiyeli enerji verimliliği araçları ile enerji tüketiminin azaltılmasına dönüştürmek, buna yönelik olarak politikalar geliştirilmesine ve bu politikaları gerçekleştirilecek somut tedbirlerin belirlenmesi ve uygulanmasına bağlıdır. AB, bu tedbirleri Avrupa Enerji Verimliliği Eylem Planı ve Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planları kapsamında belirleme ve uygulamayı tercih etmiştir.

Üretim ve hizmetlerde enerji tüketimini azaltacak teknolojilerin geliştirilmesi, AB’nin enerji verimliliği hedeflerine ulaşmasında en önemli araç olarak ön plana çıkmıştır. ARGE çalışmaları ile teknoloji geliştirme üzerinde uzun süredir çalışılmaktadır. Çevre mevzuatı kapsamında çevrenin korunmasına yönelik kurallar, enerji verimliliğini geliştirecek diğer bir araç olarak görülmektedir. Emisyon azaltımı ile enerji verimliliği arasındaki ilişki ve paralelliğe bağlı olarak emisyon ticareti enerji verimliliğinin geliştirilmesine katkı sağlayacak diğer bir araç olarak görülmektedir. Devlet yardımları ve vergilendirme de, önemli bir enerji verimliliği geliştirme aracıdır. Bu kapsamda, enerji verimliliği mevzuat ve tedbirlerine uyumlu üretim, hizmet ve faaliyetlerin devlet yardımları ile desteklenerek teşvik edilmesi, mevzuat ve tedbirlere uyumlu olmayanların vergilendirme uygulamaları ile caydırılması söz konusudur. AB, sanayi politikaları ve bu politikalar kapsamında enerji verimliliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasını da enerji verimliliği hedeflerine ulaşmada bir araç olarak görmektedir.

AB, üye ülkelerin liderleri ağzından enerji verimliliği tedbirleri uygulayarak, 2020 yılına kadar enerji tüketimini yüzde 20 oranında azaltma hedefi ile kendisini bağlamıştır. Bundan sonraki süreçte; ilgili AB müktesebatının geliştirilmesi, AB enerji verimliliği politikalarının netleşmesi, politikaları gerçekleştirecek tedbirlerin belirlenmesi ve uygulanması AB’nin gündemini oluşturacaktır.