Deniz taşımacılığı konularını da içeren 6 No?lu Ulaştırma, Çevre, Enerji ve Trans-Avrupa Şebekeleri Alt Komite Toplantısı 25-26 Şubat 2008 tarihlerinde Brüksel?de gerçekleştirildi. Tarama sürecinden önce oluşturulan ve katılım süreci faaliyetlerinden bağımsız olarak sürdürülen alt komite toplantılarında, Türkiye?nin AB?ye uyumu konusundaki gelişmeler incelenmekte ve teknik temelde görüş alışverişinde bulunulmaktadır. Her bir komite için yılda ortalama bir toplantı gerçekleştirilmektedir. Bu yıl yedincisi gerçekleştirilen 6 No?lu çalışma grubu toplantıları, Türkiye?nin AB?ye katılım sürecinde tarama bölümünün sona ermesinden sonra önem kazanmıştır. Özellikle taşımacılık politikası gibi müzakerelerin askıya alındığı veya açılış kriterleri nedeniyle müzakerelerin açılamadığı fasıllarda, alt komite toplantıları teknik seviyede ilişkileri devam ettiren tek araç haline gelmiştir. ?Taşımacılık Politikası? faslının, siyasi seviyede bazı nedenlerle en az birkaç yıl daha açılamayacağı beklentileri, alt komite toplantılarının hem AB, hem de Türkiye açısından önemini artırmaktadır. Denizcilik Müsteşarlığı AB?ye uyumda son bir yıldaki ilerlemeleri anlattıToplantıda Denizcilik Müsteşarlığı tarafından, ?AB Müktesebatına Uyum?, ?İdari Kapasitenin Güçlendirilmesi İçin Faaliyetler? ve ?Akdeniz İçin Gemi Trafik Yönetim ve Bilgi Sistemi (VTMIS) ile Uzak Mesafeli Tanıma ve İzleme Sistemi (LRIT)? adları altında üç ayrı sunum yapılmıştır. ?AB Müktesebatına Uyum? sunumunda, bir önceki toplantıdan bu yana mevzuat uyumu konusunda meydana gelen gelişmeler, AB müktesebatına uyum amacıyla yürürlüğe giren ulusal mevzuat ve gelecekte yürürlüğe girmesi planlanan mevzuat konularında bilgi verilmiştir. Bu kapsamda son dönemde yürürlüğe giren ?Gemi Trafik Hizmetleri Sistemlerinin Kurulmasına ve İşletilmesine İlişkin Yönetmelik?, ?Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu Uygulama Yönetmeliği? ve ?Ro-Ro Yolcu Gemileri ve Yüksek Hızlı Yolcu Tekneleri Yönetmeliği?nin içeriği ve uyum sağlanan AB müktesebatından bahsedilmiştir. Kısa vadede yürürlüğe girmesi planlanan mevzuat olarak ?Taslak Deniz Emniyeti Kanunu? ve ?Taslak Tanker Yönetmeliği? zikredilmiştir. Ayrıca, son dönemde taraf olunan uluslararası denizcilik sözleşmeleri ve taraf olma çalışmaları sürdürülen sözleşmeler belirtilmiştir. ?İdari Kapasitenin Güçlendirilmesi İçin Faaliyetler? isimli sunumda, bir önceki toplantıdan bu yana AB müktesebatının ve bu müktesebata uyumlu ulusal mevzuatın etkin uygulanması için gerekli idari kapasiteye ulaşılması ve mevcut idari kapasitenin güçlendirilmesi konusunda alınan tedbirler anlatılmıştır. Bu kapsamda; halen sürdürülen Türkiye Limanlarında ve Kıyılarında Deniz Emniyetinin Geliştirilmesi AB Eşleşme Projesi altında, idari kapasitenin geliştirilmesi için yapılan faaliyetler ve projenin hedefleri, petrol ve diğer zararlı maddelerle deniz kirliliğine müdahale için planlama faaliyetleri, idarenin klas kuruluşlarını izleme kapasitesinin geliştirilmesi için yapılan eğitim faaliyetleri, gemi denetimi görevini yerine getiren sörveyörlerin eğitimleri, Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezinin etkinleştirilmesi çalışmaları, otomatik tanıma sistemi (AIS) ve diğer idari kapasite geliştirme çalışmaları hakkında kısa bilgiler verilmiş ve Türkiye?nin Paris Mutabakat Muhtırası istatistiklerinde kara listeden çıktığı vurgulanmıştır. AB?ye uyum amacıyla planlanan faaliyetler belirtildiPlanlanan faaliyetler olarak; gemilerden atık alınması konusunda imkan kabiliyetlerimizin geliştirilmeye devam edileceği, Türk Deniz Ticaret Filosu?nun yenilenmesi ve performansının artırılması çalışmalarının sürdürüleceği, deniz trafiğinin yoğun olduğu liman ve kıyı alanlarında gemi trafik hizmetleri sistemlerinin kurulma çalışmalarının tamamlanacağı, petrol ve diğer zararlı madde kirliliğine müdahale kapasitesinin geliştirileceği, balast sularından kaynaklanan zararlı mikroorganizmaların taşınmasının ve zararlarının minimuma indirileceği ve Türkiye?de MARPOL uygulamalarının etkinleştirileceği vurgulanmıştır. Uygulanmaya devam edilen Deniz Emniyeti Ulusal Eylem Planı (2004-2008) kapsamında, 2007 yılında yapılan çalışmaları içeren bir bilgi notu da AB Komisyonu yetkililerine verilmiştir.Türk deniz yetki alanlarında deniz trafiğinin izlenmesi için kurulan teknoloji destekli sistemler tanıtıldı Denizcilik Müsteşarlığı tarafından yapılan üçüncü sunumda, deniz trafiğinin izlenerek deniz emniyeti ve güvenliğinin artırılması amacıyla Türkiye?nin gerçekleştirdiği faaliyetler olarak; deniz trafiğinin yoğun olduğu İzmit, İzmir ve Mersin-İskenderun liman ve körfezlerinde yeni gemi trafiği sistemlerinin (VTS) kurulma çalışmalarının sürdüğü ve 2010 yılında tamamlanacağı, Türk Boğazları VTS sisteminin Marmara bağlantısının kısa sürede tamamlanacağı, AIS sisteminin Haziran-2007?den bu yana etkin olarak işletildiği belirtilmiş, AIS sistemi hakkında teknik bilgiler verilmiştir. Sunumda ayrıca, Türkiye?nin daha önce de açıkladığı gibi Ortak Akdeniz AIS Ağı?na katılma niyetinde olduğu, buna yönelik altyapıya sahip olduğu, bu katılımın deniz trafiğinin izlenmesi, kirlilikle mücadele, arama ve kurtarma operasyonları ve istatistikler konularında AIS ağını daha etkin hale getireceği açıklanmıştır. LRIT konusunda ise, Uluslararası Denizcilik Örgütü?nde nihai hale getirilen teknik özellikler çerçevesinde AB tarafından oluşturulacak birlikte işletilen veya bölgesel LRIT sistemine Türkiye?nin de katılımının, Doğu Akdeniz?de deniz emniyeti ve güvenliğinin sağlanması açısından gerekliliği vurgulanmıştır. AB Komisyonu gemilerden illegal boşaltmalarda cezalar konusundaki müktesebat uygulamalarındaki gelişmeleri anlattıToplantı gündemi hazırlanması çalışmalarında Türkiye tarafından yapılan talep üzerine AB yetkilileri, son dönemde şekillenen AB denizcilik politikaları ve ?Gemi Kaynaklı Kirlenme ve İhlallerin Cezalandırılması Hakkında 2005/35 sayılı Direktif? ve Çerçeve Karar?ın uygulanması konularında bilgi verdi. AB tarafının sunumundan sonra Denizcilik Müsteşarlığı temsilcileri tarafından; gemi kaynaklı kirlenme konusunda AB ceza müktesebatının üye ülkeler tarafından iç hukuka aktarılması ve uygulanmasında önemli sorunlar yaşandığı, AB?nin bu müktesebatta değişiklik yapmayı düşündüğü ve bu nedenle tarama toplantılarında da belirtildiği gibi Türkiye?nin tam uyum için bu müktesebatın nihai şeklini almasını beklemesinin uygun olacağı belirtilmiştir. AB tarafı uygulamada sorunların ve müktesebatta değişiklik düşünce ve çalışmalarının var olduğunu teyit etmiştir. Sunumlardan sonra AB Komisyonu yetkililerinin soruları, Denizcilik Müsteşarlığı temsilcileri tarafından cevaplandırılmıştır. AB sürecinde Türk denizciliği artık savunan değil, geldiği seviyenin güveni ve ağırlığı ile talep eden, yönlendiren konumuna gelmiştir6 No?lu Alt Komite Toplantısı, AB müktesebat ve uygulamalarına uyum konusunda denizciliğimizdeki gelişmelerin AB tarafına aktarılması, bazı teknik konularda görüş alışverişinde bulunulması ve Türkiye?den uyum beklenen ceza direktifi gibi bazı müktesebata AB üyesi ülkelerin uyumunun tarafımızdan sorgulanması açılarından oldukça faydalı olmuştur. Çok değil birkaç yıl önce bu tür toplantılarda, AB tarafı yoğun olarak AB müktesebat ve uygulamalarına uyum için yapılması gerekenleri belirtir ve Türk tarafına hangi takvime göre nasıl uyacağını sorardı. Bu toplantıda, Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri; Türkiye?nin Paris MOU istatistiklerinde kara listeden çıktığını, artık Türk deniz ticaret filosunun evrensel kuralları tam olarak karşılayacak kaliteye ulaştığını, AB deniz emniyeti müktesebatına uyumun hemen hemen tamamlandığını, Türkiye?nin Doğu Akdeniz, Ege ve Karadeniz?de deniz trafiğinin izlenmesi için VTS, AIS, LRIT gibi teknoloji destekli izleme altyapılarını büyük oranda oluşturduğunu vurgulaması ve toplantının Türkiye?nin AB?ye uyumundan ziyade AB?nin bir parçası gibi bölgesinde üstelenmek istediği fonksiyonlara odaklanması, geldiğimiz noktayı göstermektedir. AB sürecinde Türk denizciliği artık savunan değil, geldiği seviyenin güveni ve ağırlığı ile talep eden, yönlendiren konumundadır. Emeği geçenlere tekrar teşekkür ediyoruz. M. Kemal BATTAL / DTO AB Danışmanı