23 Kasım 2005 tarihinde AB Komisyonu Erika III Paketi adı altında deniz emniyeti konusunda birçok AB mevzuatında değişiklik öngören teklifleri kabul etti ve müteakip süreç için konseye gönderdi. Bunların en önemlilerinden biri ve Türk denizcilik sektörünü en çok ilgilendireni kuşkusuz ?Liman devleti denetimi hakkında 95/21/EC sayılı direktif?te yapılması düşünülen değişikliklerdir. AB Komisyonu tarafından hazırlanan 95/21/EC sayılı direktife ilişkin değişiklik teklifleri 12 Aralık 2006 tarihinde Konsey tarafından Malta?nın karşı oyuna rağmen diğer üyelerin mutabakatı ile benimsendi. Müteakip aşamalar; teklif hakkında Parlamentonun görüşünün alınması ve bu görüşler çerçevesinde Konseyin tekrar değerlendirmesi ve kabulü ile değişikliklerin yürürlüğe girmesi olacak. Konsey tarafından benimsenen mevcut teklifin müteakip süreçte köklü değişikliklere uğraması beklenmiyor.Değişikliklerin amacı ve hedefiDeğişikliklerin genel anlamda, AB liman devleti denetimi kurallarının gözden geçirilmesi ihtiyacı ve Prestij kazasından sonra ortaya çıkan mevzuat değişikliği beklentilerinin karşılanması gerekliliği olmak üzere iki ana nedeni bulunmaktadır. Liman devleti denetimi direktifi, 1995 yılında yürürlüğe girmesini müteakip birkaç defa küçük revizyonlara uğramakla birlikte aslını korumaktadır. Son dönemde AB?nin coğrafi kapsamının genişlemesi ile direktifin tam ve etkin uygulanması ihtiyacı her zamankinden daha fazla önem taşır hale gelmiştir. Ayrıca, AB sularında deniz emniyetinin sağlanması bölgesel işbirliği ve komşu ülkelerle dayanışma gerektirmektedir. Her büyük kazadan sonra AB kamuoyu, müteakip muhtemel kazaları önleyecek kural değişikliği yapılması beklentisi içerisine girmekte ve AB?nin ilgili organları da bazı kurallarda değişiklikler yaparak kamuoyunu rahatlatmayı tercih etmektedir. Prestij kazasında geminin standart altı olması ve kazadan önceki dönemde yapılan liman devleti denetimlerinde tutmayı gerektirecek bir eksiklik tespit edilmemesi, AB liman devleti denetimi kural ve uygulamalarının deniz emniyetine katkısının ve standart altı gemileri engelleme kabiliyetinin sorgulanmasına yol açmıştır. Direktife ilişkin değişikliklerin teknik anlamda temel ve nihai hedefi, AB sularında standart altı gemi işletmeciliğinin engellenmesi suretiyle deniz emniyetinin sağlanması ve gemi kaynaklı kirlenmenin önlenmesidir. Bu hedefe ulaşmak üzere mevcut liman devleti denetimi rejiminin değiştirilerek kaliteli gemilerin daha az, standart altı gemilerin daha sık denetlenmesini sağlayacak yeni bir liman devleti denetimi rejimi oluşturulmaktadır. Ayrıca, gemilerdeki eksikliklerin tespitinde kılavuz kaptanların rolü artırılmakta, AB limanlarına girişin yasaklanması yaptırımı güçlendirilmekte ve tüm gemi tiplerine yaygınlaştırılmakta, yasaklanan veya sık tutulan gemilerin işletenleri ile bilgilerin açıklanması tedbiri getirilmekte, şirketler için kara liste uygulaması öngörülmekte ve idarelerin liman devleti denetimini daha etkin uygulamalarını sağlamak üzere kalitelerinin artırılması yönünde bazı tedbirler alınmaktadır. Yapılması planlanan önemli değişikliklerŞüphesiz direktifte yapılması planlanan en önemli değişiklik, AB limanlarında yapılan gemi denetimi için yeni bir sistem getirilmesidir. Yeni sistemin detayları Paris MOU tarafından netleştirilecek olmakla birlikte değişiklik taslaklarında sistemin genel çerçevesi çizilmiştir. Bu çerçeve ile üye devletlerin limanlarına gelen gemilerin en az %25?ini denetleme yükümlülükleri kaldırılmakta ve tüm AB limanları dikkate alınarak bu limanlara gelen gemilerin tamamının denetlenmesi hedeflenmektedir. Bu denetimde temel prensip standart altı gemilerin daha sıkı periyotlarda denetimi, kaliteli gemilerin daha uzun periyotlarda denetimi olacaktır. Liman devleti denetiminde çok tutulan gemilerin yasaklanması uygulaması sadece Paris MOU limanlarında değil, aynı zamanda Paris MOU üyesi olmayan AB üyesi ülkeleri de kapsadığından bu limanlarda yeknesak liman devleti kontrolü uygulamalarının sağlanmasına ve demir yerlerinde de liman devleti denetimi yapılmasına yönelik prosedürler geliştirilmektedir. Yürürlükteki direktifle düzenlenmiş olan, gemilerin belli periyotlarda tutulma sayılarına göre AB limanlarına girişlerinin reddedilmesi yaptırımının uygulanması basitleştirilmekte, gemilerin tiplerine dayalı olarak genişletilmekte ve daha sık periyotlar için cezalandırma sistemi getirilmektedir. Çok tutulan veya AB limanlarına girişi geçici olarak yasaklanan gemiler ve işleticileri ile ilgili bilgilerin yayınlanmasında daha şeffaf uygulamalar getirilmektedir. Mevcut uygulamalardaki kılavuz kaptanların gemilerdeki emniyeti riske atacak eksiklikleri bildirme yükümlülükleri AB sularından transit geçen gemilerdeki kılavuz kaptanları da kapsayacak şekilde genişletilmektedir. Değişikliklerle getirilen diğer bir tedbir de üye ülkelerin denizcilik idarelerinin ve gemi denetim uzmanlarının özellikle personel anlamında güçlendirilmesi ve geliştirilmesi konusundadır. Ayrıca, Komisyonun üye ülkelerin uygulamalarını izleme yöntemleri basitleştirilmekte ve etkinleştirilmektedir. Değişiklikler Türk deniz ticaret filosunu nasıl etkileyecekDeğişiklik tedbirlerinin hemen hemen tamamı Türk deniz ticaret filosunu az veya çok olumlu veya olumsuz yönde etkileyecek olmakla birlikte değerlendirilmesi gereken en önemli konu yeni oluşturulan ve detayları henüz belirlenmeyen liman devleti denetimi sistemidir. Oldukça yaşlı gemilerden oluşan Türk deniz ticaret filosu AB?nin mevcut liman devleti denetimi mevzuatı çerçevesinde kara liste uygulamalarından olumsuz etkilenmektedir. Yeni sistem netleşmemekle birlikte değişiklik tekliflerinde kara liste uygulamalarında ülke bayrağı yerine geminin sahip olduğu şirketlerin yer alacağının işareti verilmiştir. Yeni sistemde daha sık denetleneceği belirtilen standart altı gemilerin belirlenmesinde geminin yaşı önemli bir faktör olacaktır. Bu durum genel olarak Türk deniz ticaret filosu için mevcut uygulamalara göre daha olumsuz bir tablo ortaya çıkaracaktır. Türk deniz ticaret filosundaki kaliteli gemilerin Türk bayrağının kara listede olması ile karşı karşıya kaldığı olumsuzlukların ortadan kalkacak olması yeni sistemin olumlu taraflarından biridir. AB?nin yeni liman devleti tedbirleri ve bu çerçevede oluşturulacak yeni sistem kaliteli gemilere avantaj sağlamaktadır. Bu nedenle AB limanlarını kullanan gemi sahiplerimizin ileriye dönük politikalarında bunu şimdiden dikkate almaları gerekmektedir.