“Deniz yolunu kullanmayan, ancak dış ticaret yüklerinin yüzde 90’ını gemilerle taşıyan… Kötü yönetim örneklerinden ders alıp doğrusunu ikame etmek dururken elde avuçta ne varsa satıp savıp denize sırtını dönen… Denizlerde bayrak dalgalandırmanın binbir yolu varken hiç oralı olmadığı gibi Müsteşarlık çatısı altında ummanlara hükmedeceği vehmine kapılan bir ülke Türkiye.” Bu satırları Mayıs 2011’deki Vira Dergisi’nde yayımlanan makalemin giriş bölümünden yeniden iktibas ettim. Veciz sözler olduğundan tekrarlamıyorum bu cümleleri. Bir konuda ısrar etmenin, sonuca odaklanmanın ne kadar ehemmiyet arz ettiğini anlamamıza yardımcı olacak bir müjdeli habere giden kilometre taşlarından biri oldukları için beş ay öncesine gidip geldim. O gün Türkiye’nin denizi merkeze alan yeni bir politika geliştirmesi gerektiğine işaret ettiğim aynı makalede, “Denizcilik Müsteşarlığı elbisesi ile bu hedefe varacağımıza inananlar çok büyük bir yanılgı içinde. Bunu anlamak için uzağa gitmeye gerek yok. Kıt bir bütçe, sınırlı imkânlar ve Ulaştırma Bakanlığı’nın onay mekanizmalarında kaybolmuş bir idari yapıdaki müsteşarlık boyundan büyük işlerin altından nasıl kalkabilir?” sorusunu tevcih etmiştim. Sorumun cevabı nihayet geldi. Hükümete altı aylığına Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi geçici kanunun süresi 3 Kasım 2011’de doldu. Sürenin biteceği son gün Ulaştırma Bakanlığı’nın adı ve teşkilat yapısında değişiklik yapıldı. Resmi Gazete'de yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnameye göre, Ulaştırma Bakanlığı'nın adı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı olarak değiştirildi. Dile kolay yıllardır sektörün talep ettiği Denizcilik Bakanlığı -münferit bir bakanlık şeklinde olmasa da- kuruldu. Türkiye için tarihi bir adım bu. Sektör için sürpriz oldu. Kimsenin böyle bir beklentisi yoktu. Hatta hükümetin kendisine verilen KHK yetkisini ne kadar isabetli kullandı bilemem, ancak denizciliğin bakanlık seviyesinde bir temsil keyfiyetine kavuşması fevkalade yerindedir. Karara imza atan Bakanlar Kurulu üyeleri ile Sayın Başbakan her türlü takdir ve teşekkürü hak edecek bir civanmertlikte bulunmuştur. Sektör temsilcileri oralı olmasa da denizcilerin ufkunu açacak yeni dönem başlamıştır. Yeri gelmişken sektördeki irili ufaklı pek çok vakıf, dernek, sendika ve oda niçin böyle bir jeste yazılı açıklama, basın toplantısı ya da gazete ilanı ile mukabelede bulunup teşekkür etmez, anlamak mümkün değil. ‘Denizcilik Bakanlığı kurulmalı efendim’ diyenlerin söz konusu gelişmeye bigane kalması ne yaman çelişki. Düne kadar hükümetleri eleştirenler, bu kafa ile denizlerde nasıl bayrak dalgalandırılacağını soranlar sınıfta kaldı.

Peki sektördeki işleyiş ne kadar değişecek?
Peki yeni bakanlığın sektördeki işleyişi etkileyecek teşkilat yapısı, görev ve yetkileri neler olacak? Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım zaten sektörün içinden bir isimdi. Binali Bey, Kabotaj hattındaki gemiler için de ÖTV’siz yakıt uygulamasına imza eden bakan olarak denizcilik tarihimizdeki özel yerini çoktan almıştı. Ancak Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın kuruluş safhasında sektörden daha fazla destek beklediğini bilmem söylemeye gerek var mı? Bakanlar kurulu kararında bakanlığın görevleri şöyle sıralanıyor: “Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedefleri belirlemek ve uygulamak, gerektiğinde güncellemek.” Yine denizcilik iş ve hizmetleriyle ilgili altyapı, şebeke, sistem ve hizmetleri ticari, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, teknik gelişmelere uygun olarak planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve geliştirmek de bakanlığın bir başka görevi olarak tanımlanıyor. Bakanlık denizcilik iş ve hizmetlerinin ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında sunulmasını sağlamak için de çalışacak.

Denizcilik Müsteşarlığı lağvedilecek
Karara göre, Denizcilik Müsteşarlığı tarihe karışacak yeni yapılanmada. Bakanlığın hizmet birimleri Karayolu ise Düzenleme Genel Müdürlüğü, Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü, Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü, Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü, Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü, Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü, Haberleşme Genel Müdürlüğü, Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü, Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, Denetim Hizmetleri Başkanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı, Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ve Özel Kalem Müdürlüğü olacak.

Bakanlık, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak, araştırma, inceleme ve değerlendirme yapmak üzere kurum ve kuruluş, sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve konuyla ilgili uzmanların katılımıyla sürekli kurulları oluşturacak. Bu sürekli kurullar; Kaza Araştırma ve İnceleme Kurulu, Demiryolu Koordinasyon Kurulu, Araştırma Merkezi İzleme ve Yönlendirme Kurulu, Şura Düzenleme Kurulu ve İnternet Geliştirme Kurulu olacak. Bakanlık uhdesindeki diğer alanlarla birlikte denizcilik iş, hizmet ve sistemleriyle ilgili olarak oluşturulacak politika ve stratejilerin tespitiyle ilgili çalışmalarda bulunmak, araştırma, inceleme ve değerlendirme yapmak üzere Bakanlık dışından bu alanda uzman kişiler ile faaliyet gösteren kuruluş temsilcilerinin katılımıyla geçici kurullar da oluşturabilecek. Kurulların görev süresi bir yılı geçmeyecek. Ancak bu süre ihtiyaç halinde en fazla bir yıl ve bir kez uzatılabilecek. Aynı anda en fazla iki adet geçici kurul çalıştırılabilecek ve geçici kurullar, Bakanın doğrudan kendisinin belirlediği konularda verdiği görevleri yerine getirecek.

Denizcilik sektörü hazırlıklarını gözden geçirmeli
Sözün özü: Denizcilik sektörü şimdiden geçici kurullar için hazırlıklarını gözden geçirmeli. Yıllardır çözüm bekleyen problemlerin öncelik sıralaması yapılmalı. İlk soruda şu olmalı: “Türkiye’nin 2023 ihracat hedefi 545 milyar dolar. İthalatı da 650 milyar doları bulacak. Bugünün neredeyse 4 katına varan bir artış olacak dış ticaret yüklerinde. Limanlarımız, Türk bayraklı konteynır gemileri, kimyasal tankerler, koster filomuz, gemi adamlarımızın nitelik ve niceliği, en önemlisi de gelişen ekonomiye ayak uyduracak bir sektöre yöne verecek teşkilatlanma ne durumda?” Düne kadar bu yükü sırtlayacak bir bakanlık yoktu. Spor bakanlığı isteyenlerin sesi daha gür çıkıyordu. Ama artık sektörün mazereti yok. Siyasi irade üzerine düşeni yaptı. Denizcilik Bakanlığı Türk’ün denize yeniden yüzünü döndüğünü müjdeliyor cümle âleme.

O halde niye duruyoruz! Tam yol ileri…
Binali Bey’in öncelik vereceği alan teşkilat yapısından da anlaşılacağı gibi denizcilik olacak. Sektör yeni bakanlığı her ne kadar ölüm sessizliği ile karşılasa da önümüzdeki günlerde bakanlık desteğini arkasına alan bahriye-i ticari, dalgalı denizlerde daha güvenle seyrüsefer yapacaktır. Altın tepside sunulan bu fırsatı önce denizcilerin iyi değerlendirmesi beklenir. Bunun için de bilgi sahibi olmak, çevik olmak lazım. O halde niye duruyoruz! Tam yol ileri…