Poyraz?la yaşama günlük tutarken, bakanla görenin hatırasını kaydetmek üzere, bu kez ?Dünya Mirası?na bırakılan Malezya Sıpadan Adası?ndayız. ?Bu ada nerede?? ve ?Nasıl gidilir?? diye başlamak istiyorum yazıma. Sıpadan Adası, Malezya?nın iki eyaletinden biri olan Sabah Eyaleti?ne bağlı su üstündeki alanı 12 dönüm olan minik bir ada. Yerel dille Pulau Sıpadan, yani sınır adası olarak adlandırılmaktadır. Sıpadan?a ulaşmak için, İstanbul?dan Kuala Lumpur?a 11 saat, Kuala Lumpur?dan Borneo Adası?ndaki Kota Kinabalu?ya dört saat, Kota Kinabalu?dan Tawau?ya bir saat, devamında da karayoluyla tekne yolculuğuna başlanacak olan Semporna?ya iki saat gidildikten sonra bir saat süresince sürat motorlarıyla yolculuk yaparak konaklayacağımız Mabul Adası?na ulaşıyoruz. Doğanın sanat eseriYüzde 75?i Endonezya, yüzde 25?i ise Malezya toprağı olan Borneo Adası?nın kuzey-doğu eksenindeki Celebes Denizi?nde yer alan ?Sıpadan?, bir dönem mülkiyeti nedeniyle Endonezya ve Malezya arasında anlaşmazlık konusu olmuş; itilaf, Birleşmiş Milletler tarafından Ada?nın yerleşimden arındırılması ile çözülmüştür. Devamındaki süreçte uluslararası mahkemeler Ada?nın Malezya toprağı olduğuna karar vermişlerdir. Malezya Hükümeti ise bir türlü paylaşılamayan adayı 30 Aralık 2004?te aldığı bir kararla, ?Dünya Mirası?na bırakmıştır. Bu tarihten sonra ada, sadece dalış turizmine açıktır ve günlük dalıcı sayısı 100 kişiyle sınırlandırılmıştır. Bu nedenle dalışa başlamak için adanın denetiminden sorumlu görevli askerlerden günlük kota kapsamında onay almak gerekmektedir. Su üstü flora ve sualtı fauna-flora zenginliği ile insanlığa sunulmuş bir armağan gibi duran adanın Borneo?ya bakan yönünde 1200, Okyanus?a bakan yönünde ise 650 metre derinliği bulunmaktadır. Ada?nın su üstünde kalan kısmını yürüyerek 30 dakikada dolaşabilmeniz mümkün. Karasal alan tamamen yağmur ormanından oluşuyor. Burada sayısız kuş türleri (1933 yılında kuş koruma alanı olarak ilan edilmiş) ve Komodor Ejderi olarak da adlandırılan iki metrelik kertenkeleler de dahil olmak üzere birçok canlıyı görebilmeniz mümkün. Ada?da dalışlar yapan Jaques Cousteau burayı ?doğanın bir sanat eseri? olarak yorumlamıştır. Ada, yüzyıllardır yumurta bırakmak için uzak mesafeler kat ederek doğdukları yere gelen deniz kaplumbağalarıyla da ünlüdür. Gece karaya çıkıp yüzlerce yumurtasını kuma gömen kaplumbağa popülasyonunun abartılı çokluğunu, dalışlarınızda hemen fark edebilirsiniz.Göz kamaştırıcı sualtı zenginliği Böylesine göz kamaştırıcı bir sualtı zenginliğini başka bir yerde görebilmek mümkün değil. Bu mercan adasının oluşumunda birçok faktör rol oynamıştır. Sıcak sularla yıkanan büyük ve sığ kıta sahanlığının birleşimi, evrimin gerçekleştiği verimli sahanın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Evrim, karmaşık bir süreçtir ve en kolay anlatımıyla organizma nüfusundaki (balık, insan v.b) genetik ve çevresel güçlerin karşılıklı etkileşimini içermektedir. Zamanla organizmalar şekillenir ve kendi ortamında verimli şekilde yaşamaya adapte olurlar. Adapte olamayan türlerin ise nesli hızla tükenir. Evrim sürecinde izole olabilen ve ayrılabilen türler farklı türler yaratmışlardır. Şüphesiz izole ve ayrışma, özellikle Güneydoğu Asya denizlerindeki tür çeşitliliğine önemli katkılarda bulunmuştur. Yirmi beş bin yıl içerisindeki periyodik gel-git?ler yaşam alanında yeni bariyerler oluşturarak, popülasyon farklılıklarına sahne yaratmıştır. Volkanik yapılanma ve magma türevleriyle birlikte getirdiği besin ile yağmur ormanlarının akarsularla alüvyon taşımaları, mercan kayalıklarının ve faunanın gelişimine pozitif etki yaratmıştır. Kıyı ve deniz habitatlarının biyolojik çeşitliliği hayvan ve bitki topluluklarının evrimsel sürecini de hızlandırmıştır. Mercan kayalıkları tek başına çok önemli bir habitat teşkil etseler de; mangrov, deniz çayırları, yosunlar, çamur, kum ve taş yığınlarının yakınları da mercanlarla karşılıklı etkileşim halinde olan önemli habitatları oluşturmaktadırlar. Doğanın en zengin yaşam alanı olan mercan kayalıkları mikro yaşam oluşumlarının elverişliliğinde direkt yansıma rolünü üstlenmişlerdir. Kayalıkların yüzeyindeki bitki ve hayvan topluluklarının yanı sıra, görselde algılanmayan binlerce organizmanın varlığı şüphe götürmez. Bu yaşam içinde birbirleriyle ilgili, birinin ya da hepsinin fayda gördüğü simbiyoz (ortak paylaşım) ilişkiler de fazlası ile yaygındır. Yaşamsal devinimde süngerlerin, yumuşak ve sert mercanların, derisidikenlilerin, kurustaselerin makroskopik ve mikroskopik toplulukların kum yüzeyi ve altında, taş ve mercan kırıkları arasında yerleşim alanları vardır. Dokusuna baktığımızda mercanlar; ekvatoral denizlerde, güneş ışığına yüksek düzeyde maruz kalınan genel sıcaklığın 300 C?den fazla ve kışın deniz suyu sıcaklığının asgari 20 ?C olduğu enlemlerde gelişmektedirler. Günümüzdeki mercan kayalıkları, son buzul döneminden kalan buzulların erimesi ile meydana gelen deniz seviyesindeki yükselişlere karşı beş bin yıl içerisinde gelişmişlerdir. Bir mercanın yukarıya doğru bir metre büyümesinin 300 yıl olduğu tahmin edilmektedir. Yukarı doğru büyümelerine ek olarak, mercanlar aynı derecede yana doğru da büyüyebilirler. Mercanlar çok karmaşık bir yaşam sürecinin ana ekseninde yer almaktadırlar. Birçok organizma mercanlara saldırır. Mercanlar öldükten sonra dahi, onlar aktivitelerine devam ederler. Siklon fırtınalar ve depremler de, mercan iskeletlerinin parçalanmasına neden olabilirler. Bu parçacıklar platformun katmanları için bloklar kuran esas kireçtaşını oluşturmak için diğer ölü hayvanların kireçli dikenleri, kabukları ya da kıymıkları ile kombine olurlar. Yeşil Halimeda Algi yüksek derecede kalsiyum karbonat içerir ve ölüsünün kalıntıları da, dipteki tortuya önemli şekilde katkı sağlar. Bu materyaller, en sonunda deniz suyundan çöken kırmızı Karolina Algi ve magnezyum kalsit parçacıkları ile kaplanarak katı kireçtaşı yapısına dönüşür. Mercanlardaki yaşam böyle bir diyagram içinde devam etmektedir. Mercan Adası SıpadanSıpadan?da dalışlarımızı Borneo Diving Cetre ve Ayışığı Turizm?in mükemmel organizasyonu ile genellikle teknelerden yapıyoruz. Geniş açı ağırlıklı görüntülemelerde yaygın olarak 12-24 mm. objektifimi kullanıyorum. Resif köpekbalıkları, akyalar, barakudalar, deniz kaplumbağaları ve kambur kafalı papağan balıkları kadrajınıza sıkça giren canlılardan bazıları. Makro görüntülemelerde ise tercih noktalarımızı, Kapalai ve Mabul adalarının çevresi oluşturuyor. Adaya en yakın konaklamalar, yine bir ada olan Mabul ya da Kapalai?de yapılabiliyor. Sıpadan Adası?na tekne ile ulaşım 15-20 dakika, Kapalai?ye ise 5-6 dakika. Kapalai, denize çakılmış direkler üzerine kondurulmuş bungalovlarıyla okyanusun üstünde konaklamamızı sağlıyor.1836 yılında Charles Daewin?nin Cocos adalarını ziyareti ile başlayan ve halen de devam eden mercan adalarındaki yaşam için biz de kısmen bir tanıma ve tanıtma görevini üstlenmiş olmaktan dolayı mutluyuz. Mercan adası Sıpadan unvanına yaraşır bir anlatımla tam bir dünya mirası. Yüzyıllar önce kaybettiklerimizi ya da hiç göremediklerimizi burada görebilmek ve yaşayabilmek mümkün. Evet, tropik iklimde olup, sualtı yaşamına ve doğasına en az dokunulmuş mistik bir yer arıyorsanız, Sıpadan?a mutlaka uğramalısınız. Hayat ne kadar süre nefes alabildiğinizle değil, nefessiz kaldığınız anlarla ölçümlenir ve hatırlanır daima.Selam Olsun?