İstihdam ihtiyacının sektör temsilcileri ve alt yüklenici olan taşeron firmalarca karşılanmasında yeterli eğitimli personel temin edilememesi ve yaşanan yoğun iş temposunun getirdiği diğer olumsuzluklara bağlı olarak gerçekleşen iş kazalarının, eğitimli personel sayısının artmasıyla azalacağı bir gerçektir.Çağımız, bilgi ve teknoloji çağıdır. Bu çağın en temel unsuru ise bilgili ve eğitimli insan gücüdür. Kurumların çalışanlarına planlı bir eğitim süreci ile bilgi yatırımı yapmaları, tüm yenilik ve gelişmelerden haberdar etmeleri, ülkemizin yararınadır. Gemi inşa alanında da, eğitimli ara eleman çok önemlidir. Bu nedenle, sektörün daha ileri gitmesi ve kazaların en asgariye indirilmesi için eğitimli ara eleman yetiştirmemiz gerekmektedir. Bu itibarla, eğitimli ara eleman yetiştiren okul ilk olarak 1962 yılında, Denizcilik Bankası?na bağlı olarak ve Ulaştırma Bakanlığı?nın izniyle açılmıştır. Bu okul, 12 Eylül 1980 sonrası, bazı şikayetler nedeni ile kapatılmıştır. Okuldan mezun olanların bir kısmı emekli oluncaya kadar sektöre ara eleman olarak, bir kısmı da mühendis olarak hizmet etmişlerdir. Okulun kapanmasıyla birlikte, sektörün eğitimli ara eleman ihtiyacı gittikçe artmış ve sektör bu konuda bir hayli sıkıntı yaşamıştır. Sayın Turgut Özal?ın başbakanlığı döneminde, o zamanki sendika başkanı Nazım Tur, başbakandan ?Gemi Yapım Meslek Liseleri?nin yeniden açılması için yardım istemiş ve başbakan da İngilizce eğitim veren Anadolu Denizcilik Meslek Liseleri açılması yönünde talimat vermiştir. Fakat bu konuda ciddi adımlar atılmamış, ancak 1994 yılında İstanbul-Pendik Denizcilik Anadolu Meslek Lisesi bünyesinde Çelik Gemi İnşa Bölümü açılarak öğretime başlamıştır. Genel olarak bu okullar Milli Eğitim Bakanlığınca, Endüstri Meslek Liseleri bünyesinde açıldı. Gemi Yapım Meslek Liseleri olarak açılması düşünülmedi. Daha sonra, Rize ve Sürmene?de çelik gemi inşa bölümleri açılarak öğretime başladı. Ahşap alanında ise, ilk meslek lisesi 1994 yılında Bartın-Kurucaşile?de ve daha sonra 2002 yılında Muğla-Bodrum?da açılarak öğretime başladı.Hızlı büyümenin getirdiği sorunlar2002 yılından bu yana, dünyadaki yeni gemi inşaya olan talep şimdiye kadar görülmedik bir şekilde artış göstermiştir. Ülkemizin gemi inşa sanayisi de, son beş yıllık dönemde dört kat büyümüş, dünya sıralamasında 23. sıradan dördüncü sıraya yükselmiştir. Tersane sayımız ise bu dönemde, 37?den 84 çıkmış ve önümüzdeki dört yıllık dönem sonunda bu sayının 144?e ulaşması beklenmektedir. Türk tekne ve yat inşa endüstrisi ise sahip olduğu işgücü sayesinde inşa ettiği yatları rekabetçi fiyatlarla piyasaya arz edebilmektedir. Türk yat imalatçıları, kendi ürünleri için gerekli olan sertifika ve garantinin yanında kaliteyi müşterilerine sunmak suretiyle birçok mega yat inşasını başarıyla tamamlamışlardır. Yüksek standartlara sahip yat inşasına yönelen tersane ve tekne imal yerleri, ihracat hedefi ile müşterilerin taleplerini gerçekleştirmek için kendilerini yeniden organize etmekte ve büyümektedirler. Bütün bu gelişmelere paralel olarak, gemi inşa ve yat inşa alanındaki bu hızlı büyüme, yetişmiş uzman ve ara eleman açığı ile alan yetersizliği gibi bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Sektörde yaşanan patlama, istihdam ihtiyacına da yansımış, yan sanayi ile birlikte istihdam ihtiyacını karşılayacak iş tecrübesine sahip eleman sıkıntısı baş göstermiştir.2004 yılı itibariyle, ülkemizde gemi inşa sektörüne ara eleman yetiştiren lise seviyesinde dört okulumuzda iki adet gemi inşa, üç adet ahşap yat inşa bölümünde eğitim verilmekte idi. Fakat Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü tarafından; tersanelerimizde artan iş hacmi, Genel Müdürlük kontrolünde yatırımları sürdürülen tersaneler ve yat inşa yerlerinde doğacak iş gücü ihtiyacı dikkate alınarak, eğitimli ara iş gücünü temin etmek amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı?na 27 Mayıs.2004 tarih ve 1496 sayılı yazı ile talepte bulunulmuştur. Bu talebin ardından, Gemi İnşa bölümü ile ilgili kollar deniz araçları yapımı alanı içerisinde Çelik Gemi İnşa, Deniz Araçları Teçhizat Donanımı ve Deniz Araçları Ressamlığı dallarına ayrılmıştır. Bu dallarda Kocaeli, Rize, Samsun ve Trabzon?da dokuz yeni bölüm ve ahşap yat inşa bölümü ahşap teknolojisi alanı içerisine alınarak; Antalya, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Giresun, İstanbul, Mersin, Muğla, Ordu ve Zonguldak illerinde 14 yeni ahşap yat ve tekne imalatı bölümü açılmıştır. 2008 yılında, bölgelerinde Gemi Yapım Meslek Lisesi açılması için genel müdürlüğümüze müracaat eden Sakarya-Karasu ve Zonguldak-Ereğli Valiliklerinin istekleri ve bu bölgelerdeki tersane yatırımları nedeniyle acilen eğitimli ara eleman ihtiyacının önemi nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı (Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü) nezdinde girişimlerde bulunulmuştur.Eğitimli ara eleman sayısı artırılıyorİstihdam ihtiyacının sektör temsilcileri ve alt yüklenici olan taşeron firmalarca karşılanmasında yeterli eğitimli personel temin edilememesi ve yaşanan yoğun iş temposunun getirdiği diğer olumsuzluklara bağlı olarak gerçekleşen iş kazalarının, eğitimli personel sayısının artmasıyla azalacağı bir gerçektir. Bu göz önünde bulundurularak Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü?nce gemi ve ahşap yat inşa sektörüne yönelik eğitimli ara eleman sayısının artırılması çalışmalarına devam edilmektedir. Bu kapsamda Temmuz 2008 itibariyle, çelik gemi inşa alanında eğitim veren okul sayısı yedi ve ahşap yat inşa alanında eğitim veren okul sayısı 19 olmuştur. Gemi inşa alanında eğitim verecek meslek lisesi sayısının, gemi inşa sektörümüzün yoğun olduğu bölgelerde arttırılmasına yönelik çalışmaların yanı sıra, bu okullarda eğitim verecek meslek lisesi öğretmelerimizin müfredatlarını oluşturmaya ve gemi inşa alanına hazırlamaya yönelik hizmet içi eğitim, 28.04.2008 - 09.05.2008 tarihleri arasında Tuzla?da gerçekleştirilmiştir. Bu hizmet içi programa katılan 49 öğretmenimiz, teorik eğitimin sonrasında yapılan sınavı başarmış ve sertifikalandırılmıştır. Bu öğretmenlerimize, daha sonra bulundukları illerde veya en yakın tersane ve tekne imal yerlerinde, uygulama eğitimi verilmesi planlanmıştır.Yeni tersane bölgelerinin oluşturulduğu; Adana-Ceyhan, Çanakkale-Gelibolu, Yalova, Zonguldak-Karadeniz Ereğli, Samsun-Tekkeköy?de kurulacak tersanelerimizde nitelikli ara eleman yetiştirilmesi için ?Gemi Yapım Meslek Liselerinin? açılması konusunda da Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü?nce uygun görüş verilmektedir. Aynı zamanda Milli Eğitim Bakanlığı ile Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğünün Tuzla, Gölcük, Yalova-Altınova, Bandırma ve Çanakkale-Gelibolu?da tersanelerin yoğun olduğu yerlere yakın gerek yeni endüstri meslek lisesi alanları, gerekse mevcut endüstri meslek liseleri bünyesinde gemi inşa bölümlerinin açılması amacıyla 30.06.2008-04.07.2008 tarihleri arasında tespit çalışmaları yapılmıştır. Buna paralel olarak, yeni kurulacak Denizcilik Meslek Liselerinin bünyesinde açılacak gemi inşa bölümlerinde istihdam edilecek öğretmenlerin eğitimi, son derecede önem kazanmaktadır. Söz konusu öğretmenlere, özellikle yaz aylarında hem teorik, hem de pratik hizmet içi eğitimler düzenlenmelidir. Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü?nün düzenleyeceği hizmet içi eğitim programlarında, 1994 yılından bu yana gemi inşa sektörüne nitelikli ara eleman yetiştiren Pendik Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi Çelik Gemi İnşa Bölümü öğretmenlerinin tecrübelerinden istifade etmelidir. Eğitim seferberliğiGemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü?nün çalışmalarının yanında, gemi inşa ile yat inşa alanındaki hızlı büyüme nedeniyle, sektörde ihtiyaç duyulan eğitilmiş teknik eleman ve işçi açığını gidermek, bu suretle sektöre nitelikli elemanlar kazandırmak amacıyla, 2004 yılından itibaren Tuzla?da, Gemi İnşa Sanayi A.Ş. (GİSAŞ) ve Türk Loydu ortak çalışması sonucunda başlanılan Kaynakçı Kursu ile Elektrik Ark Kaynağı ve Gaz Altı Kaynağı eğitimine başlanmıştır. Bu eğitim, isteklilere ücretsiz olarak iki hafta süresince teorik ve pratik olarak verilmektedir. Eğitimin sonunda yapılacak teorik ve uygulamalı sınavda başarılı olan katılımcılara, Türk Loydu tarafından kaynakçı yeterlilik belgesi (Kaynakçı Sertifikası) verilmektedir. Yalova Valiliği ile tersane girişimcileri arasında yapılan protokol ile de kaynak ve elektrik konularında istihdam garantili kurs açılmıştır. Dört aylık eğitim periyotları ile her kurs döneminde 400 kursiyere eğitim verilmektedir. Benzer kapsamda Samsun Belediyesi tarafından da Samsun?da gemi inşaatı ve onarımı sektörüne yönelik kaynakçı kursu düzenlenmektedir. İlk olarak, 12.03.2008 tarihinde, İstanbul Tuzla Tersaneler Bölgesi?nde yapılan incelemede İl Özel İdaresi tarafından yapımına G 22 B 16 B 2C pafta, 7564 ada, 1 parselde inşaatı devam eden ilköğretim okulunun ?Gemi Yapım Meslek Lisesi?ne dönüştürülmesi girişiminde bulunduk. Milli Eğitim Bakanlığı?nın olumlu görüş ve katkılarıyla 2008-2009 öğretim döneminde öğrenci alımına başlanacak ve yatılı öğrenci alınması sağlanacaktır. Sayın Başbakanımızın Tuzla tersanelerinde ölümle sonuçlanan iş kazalarının sebeplerini araştırmak ve çözüm bulmak amacıyla sektör temsilcileri ile İstanbul?da yaptığı toplantı, ardından da tersanelerde yaptığı inceleme sonucunda, gemi inşa sektörüne yetişmiş teknik ara insan gücünü yetiştirmek üzere altı okulun açılacağı yönünde talimat vermiştir. Bu talimat üzerine, Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü?nce yaptırılan Türkiye Tersaneler Master Planı da dikkate alınarak, genel müdürlüğümüz ve Milli Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü?nce bir komisyon kurulmuştur. Bu komisyon tarafından Tuzla ve Pendik ile Gölcük, Altınova, Bandırma, Biga ve Gelibolu ilçelerinde çelik gemi inşa eğitimi verebilmek için mevcut endüstri meslek liselerinin fiziki kapasiteleri tespit edilmiş, tersanelere yakın mahallerde okul yapılabilecek bina ve arsalar yerinde incelenmiştir. Bu komisyonun hazırladığı rapor Milli Eğitim Bakanlığı?na iletilmiştir. Raporda yer alan konular ise titizlikle takip edilmektedir. Ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR) ve Türkiye Liman Dok ve Gemi Sanayi İşçileri Sendikası arasında 25 Şubat 2008 tarihinde yapılan ?Tersanelerde İş Sağlığı ve Güvenliğinin İşbirliği Protokolü? gereğince asıl işveren, eğitimleri verilmeye başlanmış olup, şu ana kadar bin kişi eğitilmiştir. 19.06.2008 tarihinde İstanbul?da Sayın Başbakanımızın başkanlığında gerçekleşen gemi inşa sektörünün ele alındığı toplantıda alınan karar gereği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi tarafından yeni bir (İSG) eğitim planı yapılmış ve 14.07.2008 - 31.08.2008 tarihleri arasında 20.000?e yakın işçi için eğitim programı ise sürdürülmektedir. Bu uzun soluklu çalışmalar sonucu tersanelerimizin ve yan sanayimizin; gemi inşa, gemi ressamlığı ve gemi tesisatı ara eleman ihtiyacı karşılanmaya çalışılacaktır. Yaşar Duran Aytaş: Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Md.