Şirket-i Hayriye?nin teşekkülünden önce, yani 1854 senesinden evvel Boğaziçi köy ve semtlerindeki halkın Suriçi (Eminönü) ile ulaşımını temin eden bugünün halk otobüsü veya dolmuşu olarak adlandırabildiğimiz deniz ulaşım vasıtasına sade halkın rağbet etmesinden dolayı Pazar kayığı denmekteydi. Pazar kayığı; hali vakti yerinde olmayan orta ve altı gelir seviyesinde olan halkın rağbet ettiği ulaşım vasıtasıdır. Pazar kayıkları, Rumeli tarafında; Sarıyer, Büyükdere, Yeniköy, Rumelihisarı ve Arnavutköy; Anadolu sahilinde Beykoz, Kanlıca, Anadoluhisarı ve Kandilli semtlerinden Eminönü İskelesine eşya ve yolcu nakli için kullanılmaktaydı. Bu kayıkların içinde kazançları en fazla olanlar Sarıyer, Beykoz, Yeniköy, Tarabya ve Kanlıca Pazar kayıkları oluyordu. Bu dört köyün Pazar kayıklarına hamlacı esnafı tarafından gösterilen rağbetin sebebi, bunların İstanbul?a inerken yükleri bulunduğu gibi dönüşlerinde de yüklerinin olmasından kaynaklanmaktadır. Sarıyer Pazar kayığı tuzlu balık fıçıları, Beykoz kayığı sepetçi çubuğu ve Sırmakeş Suyu, Yeniköy kayığı balık, Kanlıca kayığı ise Göztepe menba suları fıçılarını taşımaktan dolayı itibarlı ve kazançlı hatlardı. Pazar kayıkları altı hamlacı ve bir reis tarafından idare edilmekteydi. Bu kayıklar, 13 metre uzunluğunda ve 2,5 metre genişliğinde şekl-i mahsusta inşa edilmiş güzel bir nakil vasıtasıdır.En uzun küreği olan ?baş? ve ?şaşırtma? tabir olunanlardır ki, uzunlukları 6,5 metre ve ağırlıkları 80kilodur. Pazar kayığı kendine özgü yapısı olan, öbür kayık türlerinden kolayca ayrılabilen, bağımsız bir teknedir. Ayrılığının en belirgin yanı, koca gövdesidir. Bunların en belirgin özelliği toplu taşıma vasıtası olmasıdır.Pazar kayığı hamlacılığının en meşakketli işlerden olduğu söylenebilir. Hatta kayıkçı esnafının içlerindeki en zor görevin Pazar kayığı hamlacılığı olduğunu söylemek abartılı olmaz. Yazın sıcağında, kışın soğuk ve yağış- fırtınalı günlerinde koca Pazar kayığını akıntılara ve şiddetli rüzgarlara karşı getirip götürmekteki zorluk tasavvur edilirse, bu uğurda çekilen zorluk anlaşılabilir.Pazar kayıkları 50-60 kişi kaldırabilir, üç veya dört çifte kürekli olurdu. Her kürekte bir kişi olur ve bunlar kürekleri ayakta çekerlerdi. Pazar kayıklarına sepet, küfe, hurç, anbar ve sandık cinsi eşyalarda yüklenirdi. Yolcuların bir kısmı bunların üzerine çıkarak otururlardı. Yüklerden arta kalan yerlere kilimler serilir, onun üstüne oturulurdu. Pazar kayıklarında birer su testisi ve maşraba bulundurulması adetti. Pazar kayıkları çoğunlukla Boğaziçi?nde işleyen vakıflara ait kayıklardır. Bunların Haliç?te dahi işletildiği olmuştur. Boğaziçi?nde karşıdan karşıya geçmek ve bir semtten öbür semte gitmek için bir iskeleye bağlı olarak çalışırlardı. Para kazanmak gayesi ile muhtelif kimseler Pazar kayığı işlettiği gibi hayır sever şahıslarda işletir; elde edilen hasılatı cami, mektep vb. yerlere vakfederlerdi. Pazar kayığı işletmek karlı bir iş olmasından dolayı bazı kimselerin iştahını kabartırdı. Bazı kimseler Pazar kayıklarını cami ve mekteplere vakfederek buraların temel ihtiyaçları elde edilen gelirle sağlanıyordu.Pazar kayıkları İstanbul halkının mekanlar arası ulaşım ihtiyacının karşılanmasında çok büyük ehemmiyeti olan bir vasıtadır. Pazar kayıkları diğer kayık türlerinden daha güvenli yolcu taşımaktadır. Kalıbının büyük ve ağır olması dolayısı ile rüzgarlı ve dalgalı zamanlarda da kullanılabiliyordu. Boğaziçi?nin yukarı kesimlerinde ki mahallelerde oturan halk genellikle Pazar kayıklarını tercih etmekteydi. 1761 tarihli bir belgede Arnavutköy ve Kuruçeşme halkı her gün İstanbul?a gidip gelmek için Pazar kayığı yapımına izin verilmesi için Galata kadısına müracaat ediyorlar ve kayık yapımı izni alıyorlar. Kuruçeşme ve Arnavutköy halkının İstanbul?a her gün gidip gelmesi,dönüşte ihtiyaçları olan eşyanın taşınması bu Pazar kayığı sayesinde gerçekleşiyor. Pazar kayıklarına yelken takmak yasaktı. Rüzgarlı havalarda yelkenli kayıklar büyük tehlike atlatıyordu. Kayıklara alınacak adam sayısı da kayığın büyüklüğüne göre değişiyordu. Pazar kayıkları; İstanbul?un ilk toplu taşıma vasıtaları olarak tarihteki yerlerini almıştır