Her yıl olduğu gibi bu yılın ekim ayının ilk pazartesi günü Dünya Çocuk Günü’nü kutladık. Bu yazımızda suçlanan veya suçlu bulunan çocuklar konusunu ele alarak onların topluma yeniden kazandırılması ve rehabilite konusunda bir ıslah hizmetleri metodu olan suçlu çocuklar okul gemileri hakkında bilgi vermeye çalışacağım.

Türk Adalet Bakanlığı verilerine göre 2002-2007 yıllarına ait resmi istatistikler sonucunda her beş suçludan birisi çocuklardan oluşmaktadır. Bu oran dünya gelişmiş ülkeler ortalamasının çok üstündedir. Çocuk suçluluğu konusunda basında ve televizyonda geniş yer verilmesine rağmen, çözüm önerileri konusunda uzman görüşleri yeterli değildir. Risk altında veya suça yönelmiş çocuklar için ilk defa İngiltere’de Kraliçe I. Elizabet tarafından çıkarılan yasalarla çocuk suçluluğu özel bir konuma sokulmuştur. Gene ilk defa Fransa’da İmparator Napolyon Dönemi’nde çocuk suçluluğu ayırımına gidilerek ceza yasalarına özel hükümler getirilmiştir. Bu özel hükümlerden en önemlilerinden bazıları şunlardır:

“Yedi yaşına kadar suç işlemiş çocuklar mahkemeye çıkarılmaz ve suçlu muamelesi görülemez” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca

“Yedi ila 14 yaş arasında suç işlemiş çocukların normal mahkemelere çıkarılması ve iddia makamı olan savcıların iddianame düzenlememe sistemi getirilmiştir”.

Bu iki düzenleme o dönemin şartları içinde çok büyük bir reform olarak kabul edilmektedir.

İlk çocuk mahkemesini ise, 1 Temmuz 1899 yılında Amerika’nın Chicago şehrinde açıldığını ve bu mahkemelerin doğuş sebebinin ise, 14 Nisan 1899 yılında kimsesiz, ihmal edilmiş ve suçlu çocukların korunması ve rehabilitasyonu için çıkarılan yasaya dayandırılmaktadır. Zaman içinde yasada yeni değişiklikler yapılarak 1903 yılında arın 18 yaşının altındaki genç suçlu çocukların ancak çocuk mahkemelerinde yargılanacağı bu mahkemelerde juri sisteminin kaldırılması uzmanların yer aldığı (sosyal Hizmet uzmanı, psikolog) bu mahkemenin kararlarında gözetim, ayrım, rehabilitasyon, bölge değiştirme, koruyucu aile ve ıslah kurumları gibi cezaevi dışı kararların yer aldığı görülmektedir.

Çocuklara gemiyle rehabilitasyon

Bu çocuklara ceza yerine tedavi, adalet yerine vaka çalışması metotları ile yaklaşılmaktadır. Önce çocuğun ailesi ele alınmakta ve daha sonra da dar çevre (mahalle veya bulunduğu ortam), daha geniş anlamda ise, bölge uzmanların çalışma alanı olmaktadır. Islah güçlüğü çekilen hiperaktif suçlu çocuklar ise, denizaşırı ülkeler veya denizlerde dolaştırılarak ıslah hizmetlerine yeni halkalar eklenmektedir. İşte son yıllarda gelişmiş zengin ülkelerin başvurduğu metotlardan birisi de sorunlu ve suçlu çocuklar için özel olarak hazırlanmış okul gemileridir. Denizi olmayan İsviçre denizlerde dolaşan ve cezaları kesinleşmiş suçlu çocuklar için bu gemileri kullanmaktadırlar.

Gemiler genellikle çift direkli ve 25 metre boyunda, gemiciliğin ve de meşgale tedavisinin tüm yönlerinin kullanıldığı, uyku ve ders dışında çok yoğun çalışma ortamı sağlayan bir özellikleri var. Bir program içinde her seferinde sorunlu 12 genç bu gemilere alınıyor ve kendi alanlarında uzman yedi eğiticinin yönetiminde okyanuslarda ve iç denizlerde dolaşıyor. Limanlara ancak ihtiyaç duyulan yiyecek ve yakıt ikmali için yanaşıyorlar. Sorunlu çocuklar bu gemilerde en az dokuz ay kalıyorlar. Eğitimin tüm olanakları kullanılıyor ve denizcilik bütün yönleri ile öğretiliyor.  Süreleri dolan çocuklar bir değerlendirilmeye tabi tutuluyor ve bu değerlendirme sonucunda bu süre uzatıldığı gibi, ıslah olduğuna kanaat getiren çocuklar topluma ve ailelerine tekrar iade ediliyorlar. Bu eğitimin amacı yaşamın zenginliklerini görmek, denizin zorluklarını ve mücadele etmeyi öğrenmek doğru ve kurallara göre yaşamaya zorlamak bu kurallara saygı duymayı benimsemek, insan sevgisi, yardımlaşma, başarma, kendine güvenme, toplumsal ve bireysel sorumluluk duyma ve de denizcilik gibi zor bir mesleği amatör amaçla veya profesyonel amaçlarla öğrenerek bir meslek sahibi olmak bunları öğrenirken de, doğanın öğretici yönünden karşılaştırmalar yaparak, içine sindirerek benimsetmek temel amaç olarak kullanılmaktadır.

Geminin değeri üç milyon Dolar civarında

Bu okul gemileri önce Avrupa denizlerinde daha sonra da Kanarya Adaları’na buradan Kapverde Adaları’na oradan da Karayip Denizi’ne geçerek mevsimlerin ve de denizlerin tüm güzel ve zorluklarını birlikte gösteren bir rota çizilmektedir. Geminin değeri üç milyon Dolar civarında ve her ıslah programına alınan çocuk içinde ortalama 150 ila 200 Dolar günlük bir bedeli İsviçre kantonları ödemektedir. Tel örgüsü olamayan, nöbetçisi bulunmayan ruh sağlığını bozan mekanlara yer verilmeyen pahalı ıslah kurumları yerine, bu sorunlu gençleri ıslah eden okul gemileri yaparak bizlerde ülke olarak çağdaş bir yaklaşım içine bu konuda yer alabiliriz.

Çocukların aklında dünya, kendi kişiliği ile özdeştir. Bu çocuklarda hayal ve gerçek daha henüz birbirinden ayrılmamıştır. Kapalı ortamlar, cezaevleri, toplumun bakış açısını da dikkate alındığında bu eski metotlara artık geçerliliğini yitirmiştir. Gelişmiş ülkelerde çocuk refahından bahsederken sadece fakir-ihmal edilmiş- terk edilmiş-hasta- sakat- çevreye uyumsuz- suça yönelen veya suç işlemiş- ceza almış çocukların sorunları değil, tüm çocuklarımızın çocuk hakları sözleşmesinde geçen tüm tanımları içine almaktadır. Bu konudaki öncülüğü ve liderliği Amerika Birleşik Devletleri elinde bulundurmaktadır.

1905 yılından itibaren aşağı yukarı her on yılda bir Amerika Birleşik Devletlerinin başkanları çok yoğun işlerine rağmen, korunmaya muhtaç çocuklarla ilgili en önemli toplantıları “Beyaz Saray Toplantıları” adı altında yaparak konuya çok önem vermişlerdir.

Bu toplantıların;

Birincisi: 1905 yılında Başkan Theodere Roosevelt tarafından yapılmıştır.

İkincisi: 1909 yılında gene aynı başkan tarafından yapılmıştır.

Üçüncüsü: 1919 yılında Başkan Woodrow Wilson yapmıştır

Dördüncüsü: 1930 yılında Başkan Hebet Hoover tarafından yapılmıştır.

Beşincisi: 1940 yılında Başkan Franklin D. Roosevelt tarafından yapılmıştır.

Altıncısı: 1950 yılında Başkan Herry Truman tarafından yapılmıştır.

Yedincisi: 1960 yılında Başkan Eisenhower tarafından “Değişen Dünyada Çocukların ve Gençlerin Durumu” konulu çok önemli bir toplantı yapılarak konunun federal yasalarla ve eyalet uygulamaları ile konuların bölgesel olarak ele alınması kararlaştırılmıştır.

Gönül isterdi ki Sayın Cumhurbaşkanlarımız Türkiye’de de “Çankaya Toplantıları” adı altında bütün yönleri ile çocuklarımızın gerçeklerini ortaya koyan ve geleceğimizin iyi yetişmelerini sağlamak için neler yapabiliriz konularını işleyen toplantılar yapılmasıdır.