Türkiye 2634 sayılı kanuna getirdiği bir istisna ile yabancı bayraklı yatların; ülkemiz liman ve karasularında turizm hizmet ticaretinde, gezi ve spor amacıyla serbestçe çalışmaya başlamaları sağlanmış, bu da sektörde çalışan Türk bayraklı yat işletmelerimizi bir anda uluslararası bir rekabet ortamına itmiştir. Bu rekabet koşulları da, sektörde olumlu ve hızlı gelişmelere neden olmuştur. Bu gelişme yat inşası ve yan sanayini etkilemiş, başta Bodrum guletleri olmak üzere lüks yatlar inşa edilmeye başlanmış ve Türkiye artık Avrupa ve Amerika?ya yat ihraç eden bir ülke konumuna gelmiştir. Ancak yat yatırım ve işletmeciliği için Yat Turizmi Yönetmeliği?nin 18?inci maddesinde öngörülen en az 30 yatak kapasite şartı ve teşvik sistemindeki değişiklikler, sistemin önemli ölçüde geç işlemesine, belgesiz yat ve işletmelerin çoğalmasına neden olmuştur. Bugün ülkemizde 25 bin yatak kapasiteli belgesiz yat bulunduğu ileri sürülmektedir. Belgesiz yat işletmeleri; liman giriş ve çıkışları dışında ürettikleri turizm hizmetleri açısından hiçbir denetime tabi olmadıkları için, sektörde ciddi olarak haksız rekabet ortamı yaratmaktadırlar. Sektördeki bu gelişmeler, talep doğrultusunda belli rotalarda birer haftalık programlar düzenlenmesini zorunlu kılmış, bu uygulamaya göre, programlara katılmak isteyen kişilere kamara satışı gündeme gelmiştir. Çok doğal olarak bu gelişme yat inşaatını da etkilemiş ve 18 kamaralı 36 yolcu kapasiteli yatlar inşa edilmeye başlanmıştır.Yabancı bayraklı yatları kiralamak artık mümkünBu gelişmeler kapsamında Türk yat işletmelerimizin mülkiyetinde bulunan Türk bayraklı yatların genel çoğunluğu, gulet tabir edilen ahşap teknelerden oluşmaktadır. Yat Turizmi Yönetmeliği?nin 19 ve 21?inci maddeleri hükümleri doğrultusunda mülkiyetinde en az 30 yatak kapasiteli yat / yatlar bulunduran Türk yat işletmeleri, yabancı bayraklı yatları kiralamak ve bakanlıktan işletme belgesi almak koşulu ile filolarına dahil edebilmekte ve yabancı yat işletmelerinin yine bakanlıktan belge almak koşuluyla temsilciliğini yapabilmektedir. Türk yat işletmeleri böylece oluşturdukları yat filoları ile mürettebatlı yat, belli rotalarda mürettebatlı yat ve mürettebatsız yat kiralamakta (Bareboot caharter), belli rota ve programlarda kamara satışı yapmaktadırlar. Yat Turizmi Yönetmeliği?nin 18?inci maddesinde öngörülen en az 30 yatak kapasite şartı, başta kıyı kentlerimizde balıkçılık yapan ve denizci olmaları dolayısıyla bir aile şirketi olarak yat işletmeciliği de yapmaya çalışan aile şirketleri ile pek çok kişi ve küçük şirketlerin yat yatırım ve işletme belgesi almasını imkansız hale getirmiştir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Yasası?nın 27?nci maddesi, yat işletme belgesinin zorunlu olduğunu hükme bağlamış olmasına rağmen belgesiz işletmeler hakkında hiçbir uygulama yapılmaması, belgesiz çalışmayı ve sektörde haksız rekabetin yaratılmasını teşvik eder bir hale gelmiştir. Bu nedenlerle sektördeki mevcut gelişme bakanlık verilerine yansımamakta ve bakanlık kayıtlarına göre Türk yat işletmeciğinde istatistiksel olarak gerileme gözlenmektedir. Bu sorunun çözümü için önerimiz; Yat Turizmi Yönetmenliği?nde gerekli değişikliklerin acilen yapılarak, belge şartları günün ihtiyaçlarına uygun hale getirilmeli (12 yatak veya en az iki yat) ve belgesiz yatların sefere çıkmalarına yabancı bayraklı ticari yatlarda olduğu gibi liman başkanlıkları kesinlikle izin vermemelidir.Yabancı bayraklı ticari yatlar2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve Yat Turizmi Yönetmeliği?nin 19?uncu maddesi, Türk yat işletmelerine, yabancı bayraklı yatları beş yıla kadar kiralama imkanı getirmiştir. Ayrıca aynı yönetmeliğin 21?nci maddesi, en az 60 yatak kapasiteli yatlarını Türkiye?de bulundurmak ve bir Türk yat işletmesini temsilci tayin etmek koşulu ile yabancı yat işletmelerinin ülkemiz karasuları ve limanlarında gezi ve spor amacıyla serbestçe çalışmalarına izin vermiştir. Yat Turizmi Yönetmeliği kapsamında Turizm Bakanlığı?nca pek çok yabancı bayraklı yata işletme belgesi verilmiş olup, söz konusu yatların yatak kapasiteleri sekiz bine ulaşmıştır. Bu tip işletmelerin merkezleri ve pazarlamaları Türkiye dışında bulunduğundan, bu ticari faaliyetlerinden doğan vergileri de doğal olarak kendi ülkelerinde ödemektedirler. Yabancı bayraklı yatlarla çalışan işletmelerimiz, genel olarak bareboot sisteminde mürettebatsız olarak yat kiralamaktadır. Liman başkanlıkları, belgesiz yabancı bayraklı yatların sefere çıkmalarına izin vermemektedir.Yabancı bayraklı özel yatlarAynı yasa ve Yat Turizm Yönetmeliği, yabancı bayraklı özel yatlara beş yıl süre ile Türk karasuları ve limanlarında kalma imkanı tanımıştır. Sektör tespitlerine göre ülkemiz karasuları ve yat limanlarında, ortalama 4 bin yabancı bayraklı yat kalmaktadır. Ülkemizde kışlayan yabancı bayraklı bir yatın, bu süre zarfında ortalama harcaması toplam 40 bin ABD Doları civarında gerçekleşmektedir. Akdeniz Çanağı?nda özel yatçılık alanındaki gelişmeler ilgili sektör tarafından devamlı izlenmekte ve ülkelerin aldıkları teşvik kararları, kamuya duyurulmaktadır. Ancak kamu bu konuda gerekli önlemleri zamanında alamadığı ve bu çanakta sektörümüzü destekleyici rekabet ortamının yaratılamadığı bir gerçektir. Gümrük Müsteşarlığı, bu konuda önemli bir adım atarak, Milli Güvenlik Kurulu tavsiye kararları ve sektörün talebi doğrultusunda, 1994 yılında özel şahıslara ait yabancı bayraklı yatlara transit yakıt verilebilmesi imkanı yaratmışsa da, bürokratik işlemler ve yabancı şirketlere ait yabancı bayraklı özel yatların kapsam dışı bırakılmış olması, amaçlanan hedefin gerçekleşmesini engellemiştir.Bu sorunun çözümü için önerimiz; Yat Turizmi Yönetmeliği?nin 47?inci maddesi Türkiye?de kışlayan veya Türkiye?ye giriş yapan yabancı bayraklı özel yatların Türk limanları içinde veya Türk limanları arasında kullanılmasına, yalnız sahibi içinde olmak koşulu ile izin vermektedir. Sadece gizli ticaretin önlemesine yönelik bu hüküm, sektörde ciddi sıkıntılar yaratmaktadır. Ülkemize giriş yapan yabancı bayraklı bir yat, ülkemiz limanları arasında kullanılmasa dahi yat limanlarımıza bağlama ücreti öder. Ancak deniz turizminde yatların limanlar arasında seyretmesi ve kullanılması asıl olandır. Çünkü bir yat kullanıldıkça harcama miktarı artar. Aksi halde yat limanlarımızı, birer otopark haline getirmiş oluruz. Turizm Bakanlığı 47?inci maddenin bu hükmünü, sahibi içinde olamayan yatlara özel bir yat kayıt belgesi uygulayarak yıllardır aşmaya çalışmaktadır. Bu özel yat kayıt belgesi, ilk yıllarda her sefer için 600 dolara satılmaya başlamış, Türk/Yunan ikili turizm görüşmelerinin başladığı 16/17 Ekim 1999 tarihinde Bodrum?da yapılan toplantı sonrasında 300 dolara indirilmiş, bu görüşmelerin devamında 2002 yılında sahibi olmayan yabancı bayraklı yat kayıt belgesi 50 dolara indirilmiştir. Turizm Bakanlığı?nın bu uygulaması, yatçılık dünyasında son derece olumlu karşılanmıştır. Ancak; dokuz sayılı Gümrük Genel Tebliği?ndeki hükümler ve bazı kötü niyetlilerin bu yat kayıt belgesi ile yasa dışı ticari faaliyette bulunmaları, 2003 yılında çok ciddi sıkıntıların yaşanacağını göstermektedir.Yat Turizm işletmeciliğinde bürokratik işlemler Yatların Türkiye?ye hudut giriş çıkış ve liman işlemleri: Bir yatın Türkiye?ye giriş veya çıkış yapması halinde; gerekli işlemlerin tamamlanması için, Bakanlar Kurulu kararı ile deniz hudut kapısı ilan edilmiş limanlardan giriş yapmaları zorunludur. Dokuz sayılı Gümrük Genel Tebliği?nin yürürlüğe girmesi ile giriş işlemlerinde yetkili kamu otoritesi 5?den 4?e indirilmiştir. 2002 yılında giriş işlemleri; Gümrük Muhafaza, Pasaport Polisi, Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü ve Liman Başkanlığı?nın onaylarının alınması ile gerçekleşmekte idi. Ancak söz konusu kamu otoritelerinin bu yörelerde değişik mekanlarda bulunması, AB uygulamalarına ve liman otoritesi kavramına aykırı olarak yatçıların dört kamu otoritesine uğramak, onay almak ve bu kurumlara çeşitli isimler altında küçük miktarlarda (50 groston kadar 50 ila 200$) para ödemek zorunda bulunmaları ciddi sıkıntılara ve şikayetlere neden olmaktadır. Akdeniz Çanağı?nda deniz turizmi alanında en yakın rakiplerimiz de dahil bütün Avrupa ülkelerinde yabancı bayraklı yatların ülkelere girişlerinde liman giriş işlemleri tek otorite olan liman başkanı tarafından yapılırken, ülkemizde bu alanda dört kamu otoritesinin yetkili olması ve çok sayfalı yat kayıt belgesi kullanılması uluslararası rekabet gücümüze çok ciddi zarar vermektedir. Bu sorunun çözümü için önerimiz; Yat Turizmi Yönetmeliği?nde gerekli değişiklikler acilen yapılmalı, günün ihtiyaçlarına uygun hale getirilmeli ve ilgili kamu kurumları yasalarına göre tahsil edilmesi gerekli vergi, harç ve resimler yat kayıt belgesi ücretine dahil edilerek tahsil edilmelidir. Yatların Türkiye?ye giriş ve çıkış işlemleri ile Türk karasuları ve limanları arasında yapacakları seyirlerle ilgili işlemler bilgisayar sisteminde yapılmalı ve ülkemiz kıyılarında bu amaçlara uygun bilgisayar ağı kurulmalıdır. Bilgisayar ağının kurulması için gerekli finansman, yat kayıt belgelerinden sağlanan gelirle gerçekleştirilebileceği gibi, bu sistem yap işlet devret modeli ile de kurulabilir.Yabancı bayraklı özel yatlara Türk bayrağı çekme izni2634 sayılı yasa ve Yat Turizmi Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yat işletmelerimiz tarafından uzun süre ile kiralanan yabancı bayraklı yatlara Türk bayrağı çekme izni verilmektedir. 18 grostondan büyük yatlara bakanlıkça Türk Bayrağı çekme izni verilmesi halinde, bayrak çekme işlemini gerçekleştirmekte yetkili ve sorumlu Denizcilik Müsteşarlığı, bu yatların gemi siciline kayıt mecburiyetleri nedeni ile sıkıntılar yaşamaktadır. Bu sorunun çözümü için önerimiz; 2634 sayılı yasa ve yat turizmi yönetmeliğinde yapılacak değişiklikler ile yabancı bayraklı özel yatlar da kapsama alınarak mevcut sorunlar çözümlenmelidir.Yabancı bayraklı ticari yatlardan ve yat kayıt belgelerinden alınan ücretlerYat Turizmi Yönetmeliği?nin 19, 20 ve 21?nci madde hükümleri doğrultusunda yabancı bayraklı yatlardan; Türkiye?de kışlama yapmaması, Türk bayrağı çekme ve yatlarını Türkiye?de çalıştıracak yabancı yat işletmelerinden bakanlıktan belge alma aşamasında, yatak başına her yıl bakanlıkça belirlenen ücretler alınmaktadır. Ayrıca; yat kayıt belgeleri de Türk ve yabancı bayraklı yatlara ücret karşılığında satılmaktadır. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu?nda hakkında hiçbir hüküm bulunmayan bu ücretler, Yat Turizmi Yönetmeliği hükümlerine göre Turizmi Geliştirme Fonu?na ayrılmaktadır. Turizm sektörünün yatçılık dışında hiçbir öğesinden alınmayan bu ücretler; Turizmi Geliştirme Fonu gelirleri arasında açık bir biçimde sayılmadığı gibi, fonla ilgili yönetmelik hükümleri arasında da bulunmamaktadır. Yasalarda olmayan vergi niteliğindeki bu ücretler, Turizmi Geliştirme Fonu?nda iptal edilmiş olması nedeniyle genel bütçe gelirleri arasına alınmıştır. Yat kayıt belgeleri dışında tamamen vergi niteliğinde olan bu ücretler, bir başka görüşle hizmete katılma payı olarak yorumlanabilir. Böyle bir yorumla bu ücretlerin alınması doğrudur da. Ancak Turizmi Geliştirme Fonu, kanun ve yönetmelik hükümlerine göre tahsil edilen ve fona yatırılan bu ücretlerin deniz turizminin alt yapı giderlerinde kullanılmasına fonla ilgili yasal hükümler izin vermemektedir ve 1983 yılından beri bu ücretler bu sektörün alt yapı hizmetlerinde kullanılmamıştır. Bu sorunun çözümü için önerimiz; yönetmelikte yapılacak değişiklikle bu ücretlerin sektörün alt yapı hizmetlerinde kullanılmasını sağlamak, sektör kuruluşlarını güçlendirmek ve sektörün alt yapı ihtiyaçlarını en iyi sektörün bilmesi ve yapması prensibi doğrultusunda, bakanlık denetiminde sektör kuruluşuna verilmesini sağlamaktır. Bu, deniz turizmi sektörünün uluslararası rekabet gücünü arttıracaktır.Bizden söylemesi. 2008 deniz turizm mevsiminin, ülkemiz ve denizcilik sektörü için başarılı geçmesi dileğiyle?