Uzmanlar, şirketler için artık fiyat takibinden çok zamanlama ve idari hazırlığın belirleyici olduğuna dikkat çekiyor.
Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) piyasasında ocak ayındaki sert yükselişin ardından şubat ayının ilk haftasıyla birlikte aşağı yönlü yeniden dengeleme süreci öne çıktı. Spot ve vadeli karbon kontratlarında görülen hızlı ve geniş bantlı hareketler, piyasanın yön arayışından çok alım zamanlaması ve risk yönetimi konularını gündeme taşıdı.
Hafta boyunca spot ve Aralık 2026 vadeli EUA kontratları, kısa sürede 82 €/tCO₂ seviyelerinden 76–78 €/tCO₂ bandına kadar geriledi. Bu düşüşün panik satışından ziyade, ocak ayındaki hızlı yükseliş sonrası büyük portföylerin pozisyon azaltma eğilimini yansıttığı değerlendiriliyor. Vadeli kontratların spot piyasaya kıyasla daha kontrollü hareket etmesi ise orta vadeli beklentilerin tamamen bozulmadığına işaret ediyor.
Spot piyasada ise oynaklık belirgin şekilde arttı. Gün içi fiyat aralıklarının genişlemesi ve 76–77 €/tCO₂ seviyelerinin test edilmesi, alıcıların düşük seviyelerde dahi temkinli davrandığını ortaya koydu. Enerji piyasalarında güçlü bir yukarı yönlü tetikleyicinin bulunmaması da karbon fiyatlarındaki toparlanmayı sınırlayan temel unsurlar arasında yer aldı.
Uzmanlara göre piyasa, ocak ayındaki sert yükseliş sonrası oluşan yeni denge aralığını 76–80 €/tCO₂ bandında test etmeye devam ediyor. Yukarı yönlü hareketlerde 80–82 €/tCO₂ bandı direnç, 77–78 €/tCO₂ bandı ise kısa vadeli destek olarak öne çıkıyor. Bu tablo, kalıcı bir yükseliş trendinden ziyade haber akışına duyarlı ve yüksek oynaklığa sahip bir fiyatlama ortamına işaret ediyor.
Öte yandan AB’nin ETS sistemine yönelik yılın üçüncü çeyreğinde daha esnek bir revizyon ihtimaline dair açıklamaları, regülasyon tarafında belirsizlik primini artırdı. Bu durum özellikle vadeli kontratlarda görülen satış baskısının önemli tetikleyicilerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Fiyat Yarışından Çok Zamanlama Yarışı
Piyasa katılımcıları açısından mevcut tablo, “en düşük fiyatı yakalama” arayışından ziyade, oynaklık ve regülasyon belirsizliğinin birlikte yönetilmesini gerektiriyor. Spot piyasadaki sert hareketler kısa vadeli fırsatlar sunsa da plansız ve tek seferlik alımlar; maliyet, teslim ve kayıt (registry) risklerini artırabiliyor. Bu nedenle kademeli, zamana yayılmış ve yükümlülük takvimiyle uyumlu alım stratejileri öne çıkıyor.
FuelEU Maritime’ta Yeni Faz: Doğrulama ve Pooling Kaydı
Karbon piyasalarındaki dalgalanma sürerken, FuelEU Maritime tarafında da süreç kritik bir aşamaya girdi. 31 Ocak itibarıyla raporların doğrulayıcılara sunulmasıyla birlikte, gemilere ait sera gazı yoğunluğu ve uyum dengesi (compliance balance) değerlerinin resmi veri tabanına kaydedilmesi süreci başladı.
Takvime göre, doğrulayıcı kayıtlarının 31 Mart’a kadar tamamlanması, ardından ise banking, borrowing ve pooling işlemlerinin en geç 30 Nisan’a kadar FuelEU veri tabanında kayda alınması gerekiyor. Bu durum, havuzlama (pooling) işlemlerini fiyat odaklı bir pazarlık sürecinden çıkarıp, doğrudan kayıt ve doğrulama odaklı bir uyum operasyonuna dönüştürmüş durumda.
Sahada en sık karşılaşılan hatalar arasında; doğrulama tamamlanmadan yapılan surplus/deficit öngörüleri, havuz içi dağıtım planlarının net olmaması, yetersiz dokümantasyon ve son tarihlerin idari bir detay gibi görülmesi yer alıyor. Oysa özellikle çoklu şirket havuzlarında tek bir katılımcının gecikmesi tüm süreci kilitleyebiliyor.
Uzmanlar, bu dönemde teknik ve idari hazırlığın fiyat takibi kadar kritik hale geldiğini vurguluyor. MRV verilerinin doğruluğu, doğrulayıcı iletişimi, registry yetkilendirmeleri ve teslim süreçlerinin eksiksiz olması; hem EU ETS hem de FuelEU yükümlülüklerinin güvenli şekilde yönetilmesinde belirleyici rol oynuyor.
Genel tabloya bakıldığında, karbon ve yakıt regülasyonları artık teorik bir uyum başlığı olmaktan çıkmış; şirketlerin operasyon, finans ve idari süreçlerine doğrudan etki eden kalıcı bir yönetim alanına dönüşmüş durumda. Bu yeni dönemde başarı, yalnızca fiyat seviyelerini değil, zamanlamayı ve süreç yönetimini doğru kurgulayan yapılardan geçiyor.