Karataş, “Tecrübe olmadan dijitalleşme, yönü olmayan veriden ibarettir” yaklaşımıyla gerçek zamanlı izleme sistemlerinin önemine dikkat çekti.
Europort 2026 kapsamında düzenlenen etkinlikte konuşan OR-TECH Marine A.Ş. sahibi ve GOSDER Yönetim Kurulu Başkanı Ömür Karataş, 47 yıllık denizcilik ve mühendislik tecrübesinden hareketle gemi operasyonlarında dijital teknolojilerin kullanımını ve karbonsuzlaşma sürecine katkılarını ele aldı.
Konuşmasına mesleki deneyiminin dijital dönüşüm çalışmalarındaki rolünü anlatarak başlayan Karataş, denizcilik sektöründe teknolojinin tek başına yeterli olmadığını vurguladı. Karataş, “Teknoloji tecrübeyi destekler, onun yerini almaz” yaklaşımının OR-TECH Marine’in çalışma felsefesini oluşturduğunu ifade etti. Daha akıllı bakım, daha az onarım ve yedek parça kullanımı, düşük emisyon ve operasyonel verimliliğin şirketin temel hedefleri arasında bulunduğunu aktardı.
Dijitalleşme Ve Emisyon Azaltımında Gerçek Zamanlı İzleme
Denizcilik sektöründe uzun yıllardır kullanılan öğle raporlarının gemilerin son 24 saatlik operasyonlarına ilişkin bilgi sunduğunu hatırlatan Karataş, bu verilerin anlık operasyonel kararlar için yetersiz kalabildiğine dikkat çekti. Gerçek zamanlı izleme sistemlerinin gemi performansının sürekli takip edilmesine, olası verimsizliklerin tespit edilmesine ve karadaki yönetim ekiplerinin daha hızlı müdahale etmesine imkân tanıdığını belirtti.
Küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık yüzde 3'ünün deniz taşımacılığından kaynaklandığını belirten Karataş, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) 2050 yılı civarında net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda dijitalleşmenin önemli bir araç hâline geldiğini ifade etti. IMO düzenlemeleri, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS), Mevcut Gemiler için Enerji Verimliliği Endeksi (EEXI) ve Karbon Yoğunluğu Göstergesi (CII) gibi uygulamaların sektörde emisyon takibini ve enerji verimliliğini ön plana çıkardığını kaydetti.
Karataş, EEXI gibi teknik düzenlemelerin yalnızca hesaplama ve raporlama boyutuyla ele alınmaması gerektiğini belirterek, gemi verilerinin doğru yorumlanmasının önemine işaret etti. Bu noktada deneyim ve sistem bilgisinin dijital araçlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
OR-TECH Marine’in Gerçek Zamanlı İzleme Sistemi
Konuşmasında OR-TECH Marine tarafından geliştirilen Gerçek Zamanlı İzleme Sistemi’ni (RTM) de tanıtan Karataş, sistemin gemideki farklı operasyonel verileri tek bir merkezde topladığını anlattı. Makine sensörleri, egzoz gazı verileri, yakıt debimetreleri, pervane ve sevk sistemleri, seyir ve hava durumu verileri ile sefer planı gibi bilgiler sistem üzerinden takip edilebiliyor.
Gemiden alınan veriler, gemi içi sunucu ve güvenli bulut altyapısı üzerinden işlenerek ofis ve mobil izleme platformlarına aktarılıyor. Böylece karadaki teknik ekipler; motor devri, sıcaklık, yakıt tüketimi, konum, mesafe ve operasyonel durum gibi parametreleri gerçek zamanlı takip edebiliyor. Sistem ayrıca yakıt tüketimindeki anormallikler, makine aşırı hızı ve kazan sıcaklığı gibi durumlarda uyarı oluşturabiliyor.
Karataş, gerçek zamanlı izlemenin gemi performansının değerlendirilmesinin yanı sıra bakım süreçlerinde de önemli avantajlar sağladığını belirtti. Sunumunda özellikle gemi slipi (ship slip) kavramına değinen Karataş, pervane ve tekne performansının sürekli izlenmesinin verimlilik kayıplarının tespit edilmesine yardımcı olduğunu anlattı. Slip değerindeki artışın tekne yüzeyindeki kirlenme veya pervane kaynaklı sorunlara işaret edebileceğini ifade ederek, bu veriler sayesinde bakım ve temizlik zamanlamasının daha doğru yapılabileceğini kaydetti.
Egzoz gazı izleme sistemlerinin de emisyon yönetiminde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Karataş, oksijen ve yanıcı gaz ölçümleriyle CO₂ emisyonlarının gerçek zamanlı takip edilebildiğini, otomatik raporlama sayesinde manuel veri girişinden kaynaklanan hataların azaltılabildiğini aktardı.
Hibrit Sistemler ve Alternatif Enerji Uygulamaları
Sunumunda enerji verimliliğine yönelik uygulamalardan örnekler de paylaşan Karataş, Marmaris’te donatılan bir mega yatta batarya ve güneş panelleriyle jeneratör veya ana makineler çalıştırılmadan yaklaşık 18 saat yaşam enerjisi sağlanabildiğini anlattı. 2021 yılında gerçekleştirilen uygulamada aydınlatma, iklimlendirme ve diğer yaşam mahalli ihtiyaçlarının batarya sistemi üzerinden karşılandığını belirtti.
Batarya destekli güç sistemlerinin farklı yat ve gemi tiplerinde de kullanılabileceğini ifade eden Karataş, limanlarda gemilere kıyıdan elektrik sağlanmasına yönelik konteyner tipi batarya çözümlerinden de söz etti. Bu tür sistemlerin limanda jeneratör kullanımını azaltarak emisyon ve gürültünün düşürülmesine katkı sağlayabileceğini aktardı.
Dijitalleşmede Tecrübe, Güvenlik Ve İş Birliği Vurgusu
Dijital araçların yakıt verimliliği, öngörücü bakım, emisyon takibi ve operasyonel optimizasyon alanlarında önemli fırsatlar sunduğunu belirten Karataş, uygulama sürecinde veri parçalanması, siber güvenlik riskleri, yüksek yatırım maliyetleri, dijital beceri eksikliği ve mevzuat belirsizlikleri gibi sorunların da dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Konuşmasının sonunda denizcilik sektörünün geleceğinde dijitalleşmenin yanı sıra iş birliği, sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışması ve sektörel güvenin belirleyici olacağını vurgulayan Karataş, mevcut gemilerin doğru bakım, ekipman yenileme ve verimli işletme yöntemleriyle daha sürdürülebilir hâle getirilebileceğine dikkat çekti. Karataş, denizcilikte dijital dönüşümün gerçek faydaya dönüşmesi için teknolojinin mühendislik deneyimiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği mesajını verdi.