Piri Reis ve Denizcilik Tarihi Sempozyumu Piri Reis Üniversitesi’nde Başladı

Kitâb-ı Bahriye’nin 500. yılı anısına düzenlenen Uluslararası Piri Reis ve Denizcilik Tarihi Sempozyumu, Piri Reis Üniversitesi’nde gerçekleştirilen açılış töreniyle başladı.

Türkiye’den ve dünyanın farklı ülkelerinden 85 akademisyen ve araştırmacıyı bir araya getiren sempozyumda, Piri Reis’in denizcilik tarihindeki yeri, eserleri ve Osmanlı denizcilik tarihi farklı yönleriyle ele alınıyor.

Piri Reis Üniversitesi ev sahipliğinde, Kitâb-ı Bahriye’nin 500. yılı anısına düzenlenen Uluslararası Piri Reis ve Denizcilik Tarihi Sempozyumu, 18 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen açılış programıyla başladı. 18-21 Kasım tarihleri arasında devam edecek sempozyum; denizcilik tarihi, haritacılık, deniz ticareti, deniz teknolojileri, Osmanlı bahriyesi ve Akdeniz dünyası üzerine çalışan yerli ve yabancı akademisyenleri bir araya getiriyor.

Rıdvan Kartal Konferans Salonu’nda düzenlenen açılış törenine; Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, Piri Reis Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi ve Emekli Oramiral Metin Ataç, Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Haluk Selvi ve Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman'ın yanı sıra akademisyenler, denizcilik sektörü temsilcileri ve davetliler katıldı.

Sempozyumun açılış konuşmasını gerçekleştiren Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, organizasyonun uzun süredir üzerinde çalıştıkları bir hayalin gerçekleşmesi olduğunu belirterek, üniversitenin Piri Reis'in adını taşımasının kendilerine önemli bir sorumluluk yüklediğini ifade etti.

Arıca: “Denizci ve Bilim İnsanları Yetiştirmek İçin Uğraşıyoruz”

Piri Reis'in denizci ve bilim insanı kimlikleriyle denizcilik tarihinde nadir isimlerden biri olduğunu vurgulayan Arıca, üniversitenin de bu iki kimliği bir arada taşıyan nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi hedeflediğini söyledi.

Arıca, “Piri Reis dediğimizde bildiğimiz gibi denizci ve bilim adamı kimlikleriyle denizcilik tarihinde nadir isimlerden birisi. Herhalde bir denizcilik üniversitesi kurulacak, ismi ne olmalı denildiğinde de ilk akla gelen isim olurdu diye düşünüyorum. Bu ismimizi adına aldığımız Piri Reis Üniversitesi'nin isminin Piri Reis olarak belirlenmesinin çok doğru olduğunu ifade etmek isterim öncelikle. Çünkü biz de Piri Reis Üniversitesi'nde hem denizci hem de bilim insanı liderler yetiştirmek için uğraşıyoruz. Denizcilik sektörünün ihtiyaç duyduğu her alandaki insan gücünü sağlamaya uğraşıyoruz” dedi.

Üniversitenin denizcilik alanındaki sorumluluğuna da değinen Arıca, “Denizciliğe dair her konuda Piri Reis Üniversitesi bayrağının olması gerektiğine inanıyoruz. Bugün yaptığımız bu etkinlik de zaten adını aldığımız Piri Reis'e olan bir borcumuz. Bir açıdan da denizcilik sektörüne olan borcumuz. Denizcilik sektöründe, denize dair her konuda Piri Reis Üniversitesi aktif bir şekilde rol alıyor” ifadelerini kullandı.

Sempozyumun yanı sıra 500. yıl kapsamında üç önemli çalışma gerçekleştirdiklerini aktaran Arıca, bunlardan ilkinin uluslararası sempozyum olduğunu, ikinci çalışmanın Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifinin yayımlanması, üçüncüsünün ise Piri Reis haritalarının günümüz haritalarıyla karşılaştırılmasına yönelik proje olduğunu belirtti.

Arıca, çalışmalara ilişkin şu bilgileri verdi:

“Yıllardır belki de üzerinde uğraşılan Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifinin yayınlanması da bu sene içinde bitti. Tüm misafirlerimize birer kitap hediyemiz olacak. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Başkanlığı'yla beraber yaptığımız Piri Reis haritalarıyla günümüz haritalarını en uygun bir şekilde örtüştürmek ve Piri Reis haritalarının bir anlamda doğruluğunu, o yıllardaki doğruluğunu ispatlamak için yaptığımız bir proje var. O da yarın açıklanacak, arz edilecek. Bu üç faaliyeti bu 500. yıl içerisinde icra etmek için uğraştık.”

Arıca, organizasyonun hayata geçirilmesinde emeği bulunan Prof. Dr. İdris Bostan ve Emekli Oramiral Metin Ataç başta olmak üzere akademisyenlere, Türk Tarih Kurumuna ve destek veren sponsorlara teşekkür ederek sempozyumun özellikle genç araştırmacılar için yeni ufuklar açmasını temenni etti.

Metin Ataç: “Bu Sempozyum Benim Hayalimdi”

Piri Reis Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi ve Emekli Oramiral Metin Ataç da konuşmasında, üniversite bünyesinde kurulan Deniz Tarihi Araştırma Merkezi'nin çalışmalarına ve sempozyumun hazırlık sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Emekliliğinin ardından üniversitede Deniz Tarihi Araştırma Merkezi'ni kurduğunu belirten Ataç, bugüne kadar ulusal ve uluslararası ölçekte çok sayıda etkinlik gerçekleştirdiklerini söyledi.

Ataç, “Ben üçüncü dönemdir mütevelli heyeti üyeliği yapıyorum emekli olduktan sonra. Emekli olduktan sonra bu üniversitede Deniz Tarihi Araştırma Merkezi'ni kurdum. O günden bugüne, yanılmıyorsam 13 uluslararası sempozyum, seminer, kongre düzenledik. Sadece Türkiye'de değil, Sırbistan'da, Venedik'te, Monaco'da, Kıbrıs'ta ve Türkiye'de. Ama bu sempozyum benim hayalimdi” dedi.

Prof. Dr. İdris Bostan ve diğer akademisyenlerin katkılarıyla hayallerini gerçekleştirdiklerini ifade eden Ataç, sempozyuma dünyanın farklı bölgelerinden 85 akademisyen ve araştırmacının katıldığını belirtti.

Ataç, “Bugün bir hayalimiz gerçekleşiyor. Esasında çok heyecanlıyım. Muhakkak ve muhakkak başarılı olmak istiyoruz. Bütün dünyadan, Avrupa'dan, Avustralya'dan, Malta'dan, Fransa'dan, her yerden 85 akademisyen ve araştırmacı katılıyor. Bu, Deniz Tarihi Araştırma Merkezi bünyesinde gerçekleştirdiğimiz son derece önemli bir sempozyum” diye konuştu.

Sempozyumun en önemli çalışmalarından birinin Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifine ilişkin yayın olduğunu belirten Ataç, dünyanın farklı kütüphane ve koleksiyonlarında bulunan yazma nüshaların incelenerek çalışmaya konu edildiğini anlattı.

Ataç, “Dünyada 45 tane Kitâb-ı Bahriye nüshası dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış durumda. Bunların ilk 28 tanesi... Birinci telifin en uygun olanlarını bir araya getirip bir müracaat dökümü yaptık. Bu son derece önemli. Bugün dünyaya sunuyoruz. Bu çalışmaların hepsi iğneyle kuyu kazmak gibi bir şey. O kadar büyük çalışmayı gerektiriyor. Bu sempozyum vesilesiyle onu dünyaya sunuyoruz” ifadelerini kullandı.

Ataç, Piri Reis'in 1513 ve 1528 tarihli dünya haritalarının günümüz teknik imkânlarıyla karşılaştırılması için de önemli bir çalışma yürütüldüğünü kaydetti. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığının teknik desteğiyle gerçekleştirilen çalışmanın sempozyumun ikinci gününde tanıtılacağını belirten Ataç, Deniz Kuvvetleri Komutanlığına katkılarından dolayı teşekkür etti.

Erhan Afyoncu: “Denizcilik Tarihinde Haksızlık Yaptığımız Ortaya Çıktı”

Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, konuşmasında Piri Reis Üniversitesi'nin kendi adına yakışan önemli bir organizasyona ev sahipliği yaptığını belirterek, sempozyumun Türk denizcilik tarihinin uluslararası ölçekte tanıtılması açısından önem taşıdığını söyledi.

Afyoncu, “Bugün Piri Reis Üniversitesi kendi adına yakışan bir iş yapıyor. Türk denizcilik tarihinin en önemli isimlerinden olan, müellif olarak da en önemlisi olan Piri Reis'in anısını dünyanın her tarafından burada birçok meslektaşımızla bu vesileyle yaşatıyoruz. Denizcilik tarihinin önemli isimlerini bir araya getiriyor. Onun için mütevelli heyeti başta olmak üzere rektörümüz Nafiz hocamızı da tebrik ediyorum” dedi.

Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifine ilişkin çalışmayı da değerlendiren Afyoncu, eserin yayımlanmasının önemine dikkat çekti. Piri Reis'in haritalarının günümüz teknik imkânlarıyla birleştirilmesine yönelik çalışmanın da değerli olduğunu ifade etti.

Türk tarihinin anlatımında denizlerin ve denizcilik faaliyetlerinin yeterince yer bulamadığını belirten Afyoncu, bu durumun nedenlerinden birinin denizcilik tarihi üzerine uzun yıllar yeterli araştırma yapılmaması olduğunu söyledi.

Afyoncu, “Denizlerin tarihimizdeki yeri oldukça az gözüküyor ama Türklerin denizden fazla uzak kaldığı anlatılıyor. Bunun en önemli sebeplerinden biri denizcilik tarihi üzerinde fazla araştırma yapılmamasıydı. İdris Bostan Hocamız başta olmak üzere son yıllarda yapılan araştırmalar, denizcilik tarihine haksızlık yaptığımızı ortaya çıkardı” ifadelerini kullandı.

Osmanlı'nın 16. yüzyılda denizlerde büyük bir güç hâline geldiğini hatırlatan Afyoncu, özellikle Cerbe Savaşı gibi önemli deniz mücadelelerinin Preveze'nin gölgesinde kaldığını ve bu savaşların Türk deniz gücünün Akdeniz'deki konumunu ortaya koyduğunu dile getirdi.

Afyoncu, “Cerbe önemli bir savaştır. Preveze'nin gölgesinde kalır, Preveze'den daha büyük bir savaştır. Akdeniz'de Türk gücünü tescil eden bir savaştır” dedi.

Deniz Tarihi Araştırma Merkezi'nin bu alandaki bilimsel çalışmalara katkı sunacağını belirten Afyoncu, sempozyumun düzenlenmesinde emeği bulunan Metin Ataç ve Prof. Dr. İdris Bostan'a teşekkür ederek organizasyonun başarılı geçmesini diledi.

Haluk Selvi: “Denizler De Tarihin Şekillenmesinde Belirleyici Oldu”

Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Haluk Selvi, konuşmasında denizcilik tarihinin yalnızca deniz kuvvetleri ve savaşlar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini, denizlerin ticaret, diplomasi, kültür ve bilgi dolaşımındaki rolünün de tarih anlatısında önemli bir yer tuttuğunu vurguladı.

Selvi, “Tarihimizi öğrenirken ve anlatırken zihinlerimizde çoğunlukla kara savaşları, meydan muharebeleri ve fetihler canlanır. Bunlar elbette kıymetlidir. Ancak anlatının yalnızca bir yarısıdır. Oysa denizler de tarihin şekillenmesinde en az kara coğrafyası kadar belirleyici olmuştur. Denizlerden ticaret, elçiler, bilgiler, kitaplar ve fikirler geçmiş, limanlar, şehirler, deniz yolları ve toplumları birbirine bağlamıştır” dedi.

Türkiye'nin denizlerle çevrili coğrafyasının tarihsel ve stratejik önemine dikkat çeken Selvi, Karadeniz, Ege ve Akdeniz'in geçmişten bugüne siyasi, ticari ve kültürel ilişkilerin şekillendiği önemli havzalar olduğunu ifade etti.

Deniz yetki alanları, enerji kaynakları ve deniz güvenliği etrafında yaşanan gelişmelerin denizlerin Türkiye açısından önemini yeniden gündeme taşıdığını belirten Selvi, denizcilik kültürünün güçlendirilmesinin ve bilimsel araştırmaların desteklenmesinin uzun vadeli bir sorumluluk olduğunu kaydetti.

Piri Reis'in eserlerinin dünya denizcilik tarihi açısından taşıdığı değere de değinen Selvi, “Gerek amcası Kemal Reis'in yanında yetişen Piri Reis, cesur bir denizci olarak coğrafyaya, iktisada, sosyal ve kültürel boyutlara katkı sunan öncülerden biri, ilmi yönü güçlü bir bilim insanıdır. 1513 ve 1528 yıllarında çizdiği dünya haritaları, Yeni Dünya'yı gösteren en erken örnekler arasında yer almaktadır” diye konuştu.

Kitâb-ı Bahriye'nin yalnızca bir seyir rehberi olmadığını vurgulayan Selvi, eserin limanlar, kıyılar, adalar, rüzgârlar ve denizciler için hayati önem taşıyan su ikmal noktalarına ilişkin ayrıntılı bilgiler içerdiğini söyledi.

Selvi, “Kitâb-ı Bahriye bir seyir rehberinin çok ötesindedir. Limanları, kıyıları, adaları, rüzgârları ve denizciler için hayati önem taşıyan su ikmal noktalarını titiz bir gözlem ve derin bir bilgiyle aktaran ansiklopedik bir eserdir. 500 yıl önce çizdiği ve yazdığı kıyı ve limanların yerinde yapılan incelemelerde büyük ölçüde doğru bulunması, onun ilmi titizliğini ve gözlem gücünü en açık kanıtıdır” ifadelerini kullandı.

Türk Tarih Kurumunun Piri Reis haritasının bilim dünyasına tanıtılmasındaki tarihsel rolünü de hatırlatan Selvi, 1929 yılında Topkapı Sarayı'nda ortaya çıkarılan 1513 tarihli haritanın uluslararası bilim çevrelerinde büyük ilgi uyandırdığını anlattı.

Selvi, “1929 yılında Topkapı Sarayı'nın müze hâline getirilmesi sırasında gün yüzüne çıkarılan Piri Reis haritası, Milli Müzeler Müdürü Halil Ethem Bey tarafından incelenmiş, ulusal ve uluslararası bilim çevrelerinde büyük bir heyecan uyandırmıştır. Haritanın yanlış tanıtıldığı bu hassas dönemde kurumumuzun öncüsü Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti harekete geçmiş, 1932'de doğru bilgiyi uluslararası kamuoyuna sunmuştur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ise haritayı Ankara'ya getirtmiş, bizzat ilgilenmiş ve aslına uygun biçimde basılmasını emretmiştir” dedi.

Sempozyumda yaklaşık 80 bildirinin sunulacağını belirten Selvi, Piri Reis'in hayatından kartografik kaynaklara, Akdeniz'den Hint Okyanusu'na, gemi inşasından deniz ticaretine, limanlardan donanmalara kadar geniş bir konu yelpazesinin bilimsel veriler ışığında ele alınacağını söyledi.

Denizcilik tarihinin eğitim müfredatında daha güçlü yer alması gerektiğini vurgulayan Selvi, arşivlerdeki denizcilik kaynaklarının dijital imkânlarla araştırmacılara açılması ve bu alanda yeni araştırmacı kuşaklarının yetiştirilmesi temennisinde bulundu.

Ömer Toraman: “Piri Reis, Çanakkale İçin Çok Önemli Bir Tarihî Şahsiyet”

Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman da konuşmasında Piri Reis'in hayatı ile Çanakkale arasındaki tarihsel bağa dikkat çekti. Piri Reis'in Gelibolu'da dünyaya geldiğini ve denizcilik hayatının şekillenmesinde bu coğrafyanın önemli bir rol oynadığını belirten Toraman, Çanakkale'nin Osmanlı denizciliği açısından taşıdığı önemi anlattı.

Toraman, “Piri Reis, Çanakkale için çok önemli bir tarihî şahsiyet. Her şeyden önce Gelibolu'da dünyaya geldiği, mülteci bir aile geçmişi olduğu kaydediliyor. Doğduğu ve yaşadığı dönemde Gelibolu'nun, Çanakkale'nin, Çanakkale Boğazı'nın Osmanlı denizciliğinin kalbi mertebesinde olduğu biliniyor. Böyle bir ortamda bulunduğu Çanakkale'de iyi bir denizci, iyi bir kaptan olarak yetiştiğini, daha sonra Osmanlı donanmasına katılarak iyi bir amiral olduğunu görüyoruz” dedi.

Piri Reis'in denizcilik kimliğinin yanı sıra önemli bir coğrafyacı olduğuna da dikkat çeken Toraman, 1513 tarihli dünya haritasının Gelibolu'da çizildiğinin, Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifinin ise Gelibolu'da kaleme alındığının kaydedildiğini söyledi.

Toraman, “Kitâb-ı Bahriye'nin birinci telifi malum olduğu üzere Bozcaada'yla başlıyor. İkinci telifi de Sultaniye Kalesi'yle, Kilitbahir Kalesi'yle başlıyor. Yine Çanakkale'de tamamlıyor Akdeniz serüvenini. Bu da aslında döneminin Akdeniz dünyasının bir nevi merkezinin Çanakkale olduğuna işaret ediyor” ifadelerini kullandı.

Çanakkale'de Piri Reis'in hatırasını yaşatmak amacıyla yürütülen çalışmalara da değinen Toraman, Kale-i Sultaniye içerisindeki Deniz Müzesi'nde ve Kilitbahir Kalesi Müzesi'nde Piri Reis'e ayrılmış bölümlerin bulunduğunu belirtti. Ayrıca Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odasının girişimleriyle kent merkezinde müstakil bir Piri Reis Müzesi'nin hayata geçirildiğini aktardı.

Toraman, geçen yıl Piri Reis Üniversitesi'nin öncülüğünde Çanakkale'de düzenlenen Garb Ocakları Sempozyumu'nu da hatırlatarak, üniversitenin denizcilik tarihine yönelik çalışmalarını takdirle karşıladığını söyledi.

Piri Reis'in Haritaları Günümüz Haritalarıyla Karşılaştırılacak

Açılış konuşmalarının ardından sempozyum programı kapsamında sergi açılışı gerçekleştirildi. İlk günün açılış oturumunda Prof. Dr. İdris Bostan, Emekli Oramiral Metin Ataç, İlhami Danış, M. Sait Türkhan, Ahmet Üstüner ve İnci Pamuk'un katılımıyla “Piri Reis ve Kitâb-ı Bahriye'nin Birinci Telifi -1521-” başlığı ele alındı.

19 Kasım'da özel oturum kapsamında Piri Reis'in 1513 ve 1528 tarihli dünya haritaları üzerine yürütülen çalışma tanıtılacak. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığının teknik katkısıyla gerçekleştirilen projede, tarihî haritaların doğru bölümleri günümüz haritalarıyla ölçek ve konum bakımından karşılaştırılacak.

Dört gün sürecek sempozyumda Piri Reis'in hayatı ve tarihî mirasının yanı sıra Akdeniz ve Hint Okyanusu'ndaki denizcilik faaliyetleri, gemi inşa teknolojileri, deniz ticareti, limanlar, korsanlık, deniz haritacılığı, hidrografya, Osmanlı donanması ve denizcilik kurumları gibi çok sayıda konu ele alınacak.

Sempozyum, 21 Kasım'da gerçekleştirilecek Heybeliada Bahriye Mektebi ve Beşiktaş Deniz Müzesi ziyaretlerini kapsayan programla sona erecek.

GÜNCEL Haberleri

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, Pakistan’da Oruç Reis’i Karşıladı
COP31’de “Sıfır Atık Mavi” Kapsamında Deniz Ekosistemi Yönetimi Ele Alındı
COP31’de Sürdürülebilir Kıyı Planlaması ve Tekne Barınma Altyapısı Ele Alındı
Bozcaada ve Gökçeada Hattındaki Bazı Feribot Seferleri İptal Edildi
Bergama Vapuru İle İzmir Körfezi'nde Tarih Turu