İstanbul Valisi Davut Gül ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Deniz Yaşamını Koruma Derneği’nin ev sahipliğinde Tavşan Adası’nda yürütülen deniz koruma, restorasyon ve izleme çalışmalarını yerinde inceledi. Tavşan Adası’nda yıllar içinde geliştirilen bilimsel ve bütüncül koruma modelinin Antalya Üç Adalar’a aktarılması ve Türkiye’nin saha deneyiminin COP31 sürecinde uluslararası kamuoyuyla paylaşılması değerlendirildi.
Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde küresel ölçekte büyüyen sıfır atık ve sürdürülebilirlik vizyonu, denizel ekosistemlerin korunmasına yönelik saha çalışmalarıyla güçleniyor.
İstanbul Valisi Davut Gül, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Deniz Yaşamını Koruma Derneği (DYKD) Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı’nın katılımıyla Tavşan Adası’nda yürütülen bilimsel koruma, aktif restorasyon ve teknoloji destekli izleme çalışmalarını yerinde incelendi.
Ziyarette, DYKD’nin 2015 yılından bu yana Tavşan Adası ve çevresinde yürüttüğü bilimsel araştırma, aktif onarıcı restorasyon, hayalet ağlarla mücadele, Ranger sistemi, vatandaş bilimi ve teknoloji destekli izleme çalışmaları yerinde incelendi.
Program kapsamında ayrıca 2026 yılında başlatılan mor mercan (Paramuricea clavata) popülasyon güçlendirme çalışması sahada tanıtıldı.
“İnsan Baskısı Ortadan Kalktığında Doğa Bir Şekilde Kendini Yenileniyor”
İstanbul Valisi Davut Gül, doğadaki kirlenmenin belki de tek sebebinin insan olduğunu vurgulayarak, “İnsan baskısı ortadan kalktığında, kirlenme durduğunda doğa bir şekilde kendini yeniliyor. İşte burada Tavşan Adası'nda güzel örneklerimiz var. Kirlenmenin durması, bozulmanın durması ve daha önce kirlenenin de belli bir takvim içerisinde temizlenmesi mümkün. Bunu çeşitli bakanlıklarımız yapıyor. Devletin yaptığına sivil toplum kuruluşlarının destek olması, bu anlamda bir kültür oluşturulması için çalışması da en az kamunun yaptığı kadar kıymetli” dedi.
“Sıfır Atık Vakfı Dünya Çapında Ses Getirecek Etkinlikler Yapıyor”
Sayın Emine Erdoğan Himayesinde Sıfır Atık Vakfı’nın neredeyse her hafta, her ay dünya çapında ses getirecek etkinlikler yaptığını söyleyen Gül, “Bu şunu gösteriyor, sıfır atık meselesi, çevre meselesi sadece bir günlük, bir haftalık mesele ya da bir etkinlik değil. Bunun bir kültür oluşturması için, bir yaşam tarzı olarak kabul edilebilmesi için 7'den 70'e her birimizin sahiplenmesi ve içselleştirmesi gerekiyor” diye konuştu.
“Bu Yalnızca Bir Çevre Projesi Değil, Önemli Bir Model”
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, İstanbul'un eşsiz doğal miraslarından biri olan Tavşan Adası'nda denizsel ekosistemin korunmasına yönelik değerli bir çalışmayı yerinde görmekten dolayı mutluluk duyduğunu söyleyerek, “Öncelikle bu anlamlı buluşmaya ev sahipliği yapan Deniz Yaşamını Koruma Derneği'ne ve bu süreçte emek veren bütün paydaşlara teşekkür ediyorum. Burada gördüğümüz sadece bir çevre projesi değil. Bilimin, kamu iradesinin, sivil toplumun, teknolojinin ve toplumun ortak bir hedef etrafında buluştuğunda neleri başarabileceğini gösteren önemli bir model” dedi.
“Buradaki Çalışma Çözümün Nasıl Olması Gerektiğini Gösteriyor”
Sıfır Atık Vakfı’nın Akdeniz ve Ege’de görülen plastik kirliliğine karşı ciddi çalışmalar yürüttüğünü ifade eden Ağırbaş, şöyle devam etti:
“Sayın Valimizle beraber kamuoyuna sunduğumuz Plastik Atık Raporu’nda da ortaya koyduğumuz üzere plastik kirliliği sadece bir atık yönetimi meselesi değil, denizlerimizin, nehirlerimizin, toprağımızın ve insan sağlığının geleceğini ilgilendiren çok önemli bir mesele. Bugün burada gördüğümüz çalışma ise çözümün nasıl olması gerektiğini bize gösteriyor. Tavşan Adası'nda bilimsel araştırma, koruma, restorasyon ve sürekli izleme bir arada yürütülüyor.”
“Murat Kurum Liderliğinde Akdeniz ve Ege Kıyılarında Plastik Atık Kirliliğine Karşı Kapsamlı Saha Çalışması Başlatıyoruz”
Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi’nin amacının da tam olarak bu çalışmalar olduğunu söyleyen Ağırbaş, “Kaynaklarımızı korumak, atığımızı azaltmak ve atığı yeniden ekonomiye kazandırmak var. Ancak bunun yanında güçlü bir önleme ve denetim mekanizmasına ihtiyacımız var. Vatandaşlarımız net olarak denizlerimizin ve nehirlerimizin plastik atıklarla kirletilmesini istemiyor. Biz plastik sektörümüzün gelişmesine karşı değiliz. Türkiye'de plastik sektöründe 360 bin insanın istihdam edildiğini biliyoruz. Bu sektörü temiz ham madde, biobozunur ve plastikler ile beraber yeni nesil üretim teknolojileriyle dönüştürmek istiyoruz. Sıfır Atık Vakfı olarak yine Çevre Şehircilik İklim Değişikliği Bakanımız, COP31 Başkanımız Sayın Murat Kurum'un liderliğinde son dönemde Akdeniz ve Ege kıyılarında, nehirlerde gözlenen plastik atık ve mikroplastik kirliliğine karşı kapsamlı bir saha çalışması da başlatıyoruz” dedi.
“İstanbul’da Cumhuriyet Tarihinin En Büyük Plastik Çalıştayı Yapılacak”
Sıfır Atık Vakfı tarafından İstanbul’da 31 Ağustos – 1 Eylül tarihlerinde Cumhuriyet tarihinin en büyük plastik atık çalıştayının yapılacağını ifade eden Ağırbaş, “İnşallah ay sonu İstanbul'da gerçekleştireceğimiz çalıştayla beraber 17 bakanlığımız, 40'tan fazla genel müdürlüğümüz, 400'den fazla katılımcıyla beraber bu sorunla alakalı eylem planını ortaya koyacağız. İçişleri Bakanlığımızın koordinasyonunda Muğla, Antalya, Adana ve Mersin valilerimizin katılımıyla çalıştay bünyesinde özel bir oturum gerçekleştirilecek. Yine bakan yardımcıları seviyesinde ayrı bir oturum gerçekleştirilecek. Orada oluşturacak olduğumuz 14 masayla biz plastik atık kirliliğine dair bütün süreçleri 360 derece ele alacağız. Somut çıktılarla beraber milletimizin takdirine sunacağız” diye konuştu.
“COP Kapsamında Tam Olarak Örnek Bir Pilot Bölgedeyiz”
Deniz Yaşamını Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı, 11 yıllık bir restorasyon çalışmasının, koruma hikayesinin tam olarak göbeğinde olduklarını belirterek, “COP kapsamında tam olarak örnek bir pilot bölgedeyiz. Bu alan 7,5 milyon metrekare alanda Cumhurbaşkanlığımız tarafından korunması gerektiği hassas alan ilan edildi. 700'e yakın kök mercanının burada restorasyonu yapılıp hayalet ağlar temizlenip örnek bir koruma statüsü ve çalışmaları yürütülüyor. Buradaki iyi örneği, artık bir pilot çalışma olarak COP31’in de sahibi olduğu Antalya'mızda, Üç Adalar’da Antalya Valimizle beraber ikinci bir örnek çalışmayı da hayata geçiriyoruz. Antalya'da COP’ta dünyaya şunu söyleyeceğiz; Türkiye 30x30 hedeflerini sözde ve masada değil, Sıfır Atık Vakfı Başkanımızın da dile getirdiği gibi sahada aktif olarak uygulayarak gösterdiği model yaratmıştır” dedi.
Koruma Kararından Etkin Alan Yönetimine
Tavşan Adası deneyiminin öne çıkan yönünün yalnızca bir alanın koruma statüsü kazanması olmadığına dikkat çekilen ziyarette, bilimsel araştırmadan sürekli alan yönetimine uzanan bütüncül model ele alındı.
DYKD tarafından yaklaşık 11 yıldır yürütülen çalışmalar kapsamında; bilimsel araştırma → tehdidin tespiti → aktif restorasyon → kurumsal ve toplumsal iş birliği → hukuki koruma → sürekli izleme ve alan yönetimi zincirinin sahada uygulanabilir bir deniz koruma modeli oluşturduğu değerlendirildi.
Tavşan Adası ve çevresindeki yaklaşık 7,76 kilometrekarelik alanın 2021 yılında “Kesin Korunacak Hassas Alan” ilan edilmesinin ardından çalışmaların sona ermediği; aksine koruma kararının sahadaki karşılığının oluşturulması amacıyla restorasyon, izleme, denetim ve alan yönetimi faaliyetlerinin sürdürüldüğü vurgulandı.
700’ün Üzerinde Mercan Kolonisi Restore Edildi
Tavşan Adası ve Sivriada çevresinde bugüne kadar 700’ün üzerinde gorgon mercanı kolonisi üzerinde nakil ve restorasyon çalışması gerçekleştiren DYKD, sarı gorgonlarda uzun dönemli izlemelerde yaklaşık yüzde 80 yaşama başarısı kaydetti.
Ocak 2026’da ise Türkiye’de ilk kez mor mercan (Paramuricea clavata) popülasyonlarının güçlendirilmesine yönelik yeni bir restorasyon programı başlatıldı.
İlk izleme döneminde nakledilen kolonilerin tamamının yaşamını sürdürdüğü kayıt altına alınırken, çalışmaların uzun dönemli bilimsel izlemelerle devam edeceği belirtildi.
Ziyarette, mercan restorasyonunun yalnızca tek bir türün korunmasına yönelik olmadığı; mercan topluluklarının oluşturduğu habitatın ve bu habitatla ilişkili denizel ekosistemin bütüncül biçimde korunmasının hedeflendiği aktarıldı.
Hayalet Ağlar Denizden Çıkarılıyor, Döngüsel Ekonomiye Kazandırılıyor
Deniz koruma çalışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturan hayalet ağlarla mücadele kapsamında da bugüne kadar deniz tabanından 650 bin metrekareden fazla hayalet ağ ve 3 tondan fazla kurşun çıkarıldı.
Çıkarılan ağların bir bölümü ayrıştırılarak tarımsal örtü, çanta ve geri dönüştürülmüş hammadde olarak yeniden değerlendirildi. Böylece deniz temizliği ile döngüsel ekonomi yaklaşımının aynı uygulama zincirinde buluşturulduğu bir model oluşturuldu.
Ziyarette, denizden çıkarılan atıkların yalnızca bertaraf edilmesi yerine yeniden ekonomiye kazandırılmasının, deniz ekosistemlerinin korunması ile Sıfır Atık yaklaşımı arasında güçlü bir bağ kurduğu ifade edildi.
Deniz Koruma Alanı 7/24 İzleniyor
DYKD’nin profesyonel dalgıçlar ve biyologlardan oluşan Ranger ekibi, Tavşan Adası Koruma Alanı’nda düzenli devriye, biyolojik çeşitlilik gözlemi, mercan sağlığı kontrolü, hayalet ağ müdahalesi ve tehdit tespiti gerçekleştiriyor.
Sualtı ve suüstü kamera sistemleri, sıcaklık sensörleri, akustik kayıt cihazları ve farklı görüntüleme teknolojileriyle desteklenen izleme altyapısı sayesinde alandaki değişimler düzenli olarak takip ediliyor.
Bu yönüyle Tavşan Adası’nda koruma statüsünün bir sonuç değil, bilimsel izleme ve etkin alan yönetiminin başlangıcı olarak ele alındığı belirtildi.
Tavşan Adası Deneyimi Antalya Üç Adalar’a Aktarılıyor
Ziyaretin önemli gündemlerinden biri de Tavşan Adası’nda geliştirilen modelin Antalya’ya aktarılması oldu.
DYKD ile Antalya Valiliği arasında yürütülen iş birliği kapsamında Antalya’nın Kemer ilçesindeki Üç Adalar, Tekirova ve Çıralı kıyılarını kapsayan yeni çalışma sürecinde; bölgenin denizel ve karasal ekosistem envanterinin oluşturulması, öncelikli habitatların haritalanması, biyolojik çeşitliliğin izlenmesi ve insan kaynaklı baskıların belirlenmesi hedefleniyor.
Çalışmanın bilimsel boyutunun yanı sıra kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, balıkçılar, dalış merkezleri, turizm işletmeleri ve bölge halkının sürece dahil edilmesi planlanıyor.
Tavşan Adası’nda edinilen saha deneyiminin Antalya Üç Adalar’da yeni bir koruma ve yönetişim modelinin bilimsel altyapısına aktarılmasıyla, Türkiye’de farklı coğrafyalarda uygulanabilecek bir deniz koruma yaklaşımının geliştirilmesi amaçlanıyor.
Murat Kurum’un Liderliğinde COP31 Yolunda Sahadaki Örnek Uygulamalardan
Ziyaretin sonunda, Tavşan Adası’nda yaklaşık 11 yılda geliştirilen deneyimin Türkiye’nin iklim ve çevre politikaları açısından taşıdığı potansiyel değerlendirildi.
Bilimsel araştırma, aktif restorasyon, hayalet ağlarla mücadele, döngüsel ekonomi, teknoloji destekli izleme, vatandaş bilimi ve katılımcı yönetişim başlıklarını bir araya getiren modelin, Türkiye’nin denizel ekosistemlerin korunmasına yönelik saha kapasitesini ortaya koyduğu ifade edildi.
Tavşan Adası’nda uygulanan modelin Antalya Üç Adalar’a aktarılmasıyla, farklı coğrafyalarda uygulanabilecek ve sonuçları ölçülebilecek bir koruma yaklaşımının geliştirilmesine yönelik önemli bir adım atıldığı belirtildi.
Bu deneyimin, Türkiye’nin 30x30 hedefi, iklim değişikliğine uyum ve doğa temelli çözümler alanındaki çalışmalarına da yerelden katkı sunduğu değerlendirildi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum’un liderliğinde yürütülen COP31 Başkanlığı sürecinde, Türkiye’nin kendi coğrafyasında geliştirdiği ve sonuçları sahada ölçülebilen iyi uygulamaların uluslararası kamuoyuna aktarılması önem taşıyor. Tavşan Adası’nda yaklaşık 11 yılda geliştirilen deniz koruma ve restorasyon modeli de bu kapsamda öne çıkan saha deneyimlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Tavşan Adası’nda geliştirilen modelin Antalya’ya taşınmasıyla İstanbul’dan Akdeniz’e uzanan bu deneyimin, Türkiye’nin denizel doğal mirasını koruma ve iklim değişikliğine karşı ekosistemlerin dayanıklılığını artırma hedeflerine katkı sağlaması amaçlanıyor.