Konya'nın Beyşehir ilçe merkezine 22 kilometre uzaklıkta bulunan Sadıkhacı Mahallesi sınırlarında yer alan ve “Eflatun Çeşmesi” olarak da bilinen Eflatunpınarı Hitit Su Anıtı, yetkililerin ilgisini bekliyor.

Hitit devletinin en güçlü dönemi olan Büyük Kral IV. Tudhaliya döneminde inşa edilmiş olan 3.300 yıllık bu anıtsal su tapınağı, Beyşehir’in iki doğal su kaynağının çıktığı bir alanda yer alıyor.  Alanda, MÖ 14. yüzyıla tarihlendirilen kalıntılar ve orijinal halini muhafaza eden üç anıt bulunuyor.

14 adet kesme andezit ve kalker blokların birbirine geçmeli olarak örülmesiyle inşa edilmiş olan ana anıt, 7 metre eninde ve 4 metre yüksekliğindedir. Anıtın en dikkat çekici bölümü kuzey duvarıdır. Burada taşların üzerine oyulmuş, göğü taşıyan Tanrı ve Tanrıça figürleriyle dağ ve su ruhlarını simgeleyen kabartmalar bulunmaktadır. Doğal kaynak suları, kayalara işlenmiş bu figürlerin karnından, ana anıtın hemen önünde yer alan yaklaşık 1000 metrekarelik bir havuza akmaktadır.    

Uzun süren arkeolojik kazılarda başsız boğa heykellerine ve pişmiş toprak tabaklara rastlanmış, suyun altında kalan pek çok tarihi eser gün yüzüne çıkarılmıştır.  Ele geçen bulgular burada uzun yıllar süren ritüellerin kanıtı olarak değerlendirilmiştir. Hititler, dağlardan veya yer altından çıkan suları kutsal kabul etmiş ve buralarda arınma, doğum, ölüm ve dua gibi birçok ritüel gerçekleştirmişlerdir.

1842 yılında Jeolog William John Hamilton tarafından keşfedilen anıtın Hititlerle olan bağlantısı seyyah Charles Texier tarafından ortaya konmuştur. İzleyen yıllarda Hans Gustav Güterbock, Kurt Bittel, Rudolf Naumann, Volkert Haas, Emmanuel Laroche ve James Mellaart gibi bilim insanları, Eflatunpınar üzerinde araştırmalar yürütmüş ve Hititlerin su teknolojisi ile ritüel uygulamaları hakkında değerli bilgiler sunmuştur.

Hititlerden günümüze kadar işlevini kaybetmeden ayakta kalabilmiş en iyi örneklerden biri olan Eflatunpınarı Hitit Su Anıtı Anıtı 2014 yılında “UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi”ne dahil edilmiştir. Anıtın UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilmesindeki Üstün Evrensel Değerler Gerekçesi şu şekilde açıklanmıştır:

Eflatunpınar Su Anıtı, akan suların merkezi havuz sistemi ile toplanarak, gerektiği zaman tasarruflu bir şekilde kullanılan nadir su sistemlerinden biridir. Bu anıt sadece görünüş itibarıyla, düzeniyle ve ikonografi yapısıyla ender anıtlardandır, aynı zamanda da yapımı esnasında kullanılan teknoloji ve sanatkarlık bakımından da oldukça nadidedir.

Adı kimilerince, Antik Yunan filozofu Eflatun'a (Platon) dayandırılsa da güneş ışığı granit taşlar üzerine vurduğunda ortaya çıkan eflatun renk nedeniyle bu adı almış olması muhtemel olan Eflatunpınarı Hitit Su Anıtı günümüzde neredeyse kaderine terk edilmiş durumdadır. Yosunlarla ve çöplerle kaplanmış olan havuzunun yanı sıra anıtın çevresi de acil olarak temizliğe ihtiyaç duymaktadır. Günümüzde bile bölgedeki yegâne su kaynağı olan anıta gelen su kanalları tıkanmış durumdadır, yalnızca iki çeşmesinden su akmaktadır.  

Eflatunpınarı Hitit Su Anıtı hak ettiği değeri görmek için Kültür ve Turizm Bakanlığının ve Belediyelerin ilgisine ihtiyaç duymaktadır. Bu son derece özel ve nadir bulunan kültür mirasının korunması ve gelecek nesillere taşınması vatandaşlık borcudur.

Murat Tüzel

Yeni Parti İstanbul İl Turizm Komisyon Başkanı

Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi