Yazan:Osman Öndeş (Araştırma Makalesi)

Alex Dabcovich son derece dürüst, mesleğinin ehli, “Dağ gibi yapılı” derler ya, öyle, yanaklarından kan damlayan muhteşem bir şahsiyetti. 5 Haziran 1924 tarihinde İstanbul’da  baba evi Kandilli’deki köşklerinde dünyaya gelmişti.

1999 yılında rahatsızlandı ve bir süre ailesiyle ABD’de kaldı. 2000 ortalarında yeniden ana vatanı İstanbul’a Kandilli’deki evine döndü.  31 Ocak 2001 Çarşamba günü Taksim Aya Triada  Ortodoks Kilisesi’nde Saat 13.00’de icra edilen dinî ayin sonrasında Şişli  Ortodoks Mezarlığı’ndaki aile kabristanında toprağa verildi.

Kandilli’de babasının dostlarından biri  Osmanlı Bankası’nın kurucusu David Glavany idi. Glavany Köşkü  1893 tarihinde Kandilli’de İstanbul Boğazı’nın en güzel göründüğü, eşsiz manzaralı sırtına inşa ettirilmişti. Dabcovich köşküne gitmek için  ise Kandilli Vapur iskelesi karşısındaki yokuşun sonuna kadar  tırmanırdınız. Sonra sağa dönen Sıraevler Sokağı’nın sessizliğinde Sıraevler Çıkmazı’na kadar gelirdiniz.  Köşk yamacın hemen başında idi. İstanbul Boğazı’nın boydan boya kuşbakışı seyrederdiniz. Alex Bey’in vefatından bir süre sonra eşi Helga Hanım’ı bu köşkte ziyaret etmiş ve yaşam öykülerini yeniden dinleyerek kaydetmiştim.

Frank Han ve Alex Dabcovich

Alex Dabcovich ile, Karaköy Rıhtım Caddesi devamındaki Kemankeş Caddesi Frank Han’daki odasında sohbet etmeye  doyum olmazdı. Alex Dabcovich Deniz Acenteliği Nakliyat ve Tic. A.Ş bu handa üçüncü katta idi.

Frank Han, neler görmüş, nelere tanık olmuş çok eski, ama taş yapısıyla, ilk mimari çizgileriyle yaşamını devam ettirmekteydi. Son olarak Galata Port ile kayboldu gitti.!

Frank Han’a adım attığınızda karşınıza ilk çıkan yalnızlık, loşluk ve artık ben gidemem diyen asansörü idi. Tel örgülü kapısını kapattığınızda “Çat..” diye bir ses çıkardı.

20.Yüzyıl başlarında Frank Han.

Frank Han’ın  en üst katında Romline Gemi Acentesi Kayhan Berkin vardı. Kendine özel bir kişiydi.. Evi Moda’da idi!

Frank Han’ın 20.Yüzyıl başlarına ait olan fotoğrafta görülen şirket levhalarından Foscolo Mango XIX. Yüzyıl sonlarında çok önde olan Levanten gemi acentelerinden idi. “Spido” da güçlü bir Levanten gemi acentesi idi.

Gerek Vapur Donatanları ve Acenteleri  Tarihi konusuna ve gerekse Türk Armatörleri Tarihi konusuna ait araştırmalarıma ömrümü verdim. Deniz Ticareti Odası kurulduktan bir süre sonra Yönetim Kurulu Başkanı  Hilmi Sönmez’in birkaç kez ısrar etmesi sonucu ile “Deniz Ticareti” dergisini yayınlanmaya başladım. İlk sayısının giderini kendisi karşılamıştı. Bu dergiyi kaç sene yayınladıysam Oda’nın hiçbir bütçe katkısı olmaksızın bulabildiğim reklamlar ne ise ancak yayınlayabildim. O yıllarda birkaç firma dışında kimse reklam vermek gibi bir alışkanlığa sahip değildi. Severek, ama alabildiğine sıkıntılı nice yıllar geçirdim.

Benim için esas olan “İnsan” idi. Onun içindir Türk Deniz Ticareti toplumunu kuran, mücadele eden o fedakâr insanların yaşam öykülerini “Bir Denizcinin Portresi” başlığı altında yayınlamaya başladım. Yine bir iki denizcilik firması reklam verdi de bu yayınları bir müddet sürdürebildim. Bu anlattıklarımdan günümüzün isimleri ders çıkartmalıdırlar.

Tavsiye ederim; “Tespit edilebilecek tarihinizden başlayarak ve daima belgelere dayalı olarak bir arşiv birimi kurun. Başına bir akademisyen getirin…Yarın sizler de yok olup gideceksiniz!”

“Daima daha başarılı olun, ama sizi bugünlere getiren büyüklerinizi asla unutmayın, yaşamlarını kaydedin, tüm fotoğrafları, gerekli bazı evrakları digital kayda aldırın, kendi meslek yaşamınızı da kayda aldırın ve bunları görevlendireceğiniz bir akademisyen ile kalıcı kılın ve digital arşiv kurun. Akademisyenlerin çalışmalarına açın!

Eski, yeni gemilerinizin maketlerini yaptırın. Bunları kuracağınız Denizcilik Müzesi’ne armağan edin. Çok değerli gemi maketçisi olan sanatkârlar var… Onları tanıyın, tanıtın, eserler vermelerini teşvik edin...

Eğer aranıza sonradan katılmış ve “Geçmiş beni ilgilendirmez. Geleceğe bakacağız!” diyen biri var ise, onun bu beyanatını sitesinden silin, kaldırın! 

Lucien Arkas’ın 2012 yılında kurduğu İzmir'in Bornova ilçesindeki

her türlü  övgüden ötede hayranlık dolu “Arkas Deniz Tarihi Müzesi” deki

bir galeri..

“Türk Denizcilik Kültür ve Sanat Müzesi” adıyla görkemli bir eseri hayata geçirin. Eğer ziyaret etmediyseniz, İzmir’deki Lucien Arkas’ın kurduğu hayranlık dolu “Arkas Deniz Tarihi Müzesi’ni internetten bile gezebilirsiniz.

Rize Denizcilik Müzesi ve Hasan Kemal Yardımcı’ya teşekkür

Rize’de “Rize Denizcilik Müzesi” açıldı. Giriş duvarındaki levhada “Hasan Kemal Yardımcı’ya teşekkür ederiz” yazısı var!  Bu müzeyi ziyaret edin ve daha fazla bilinmesine katkıda bulunun.

Yıllarca çok zengin bir koleksiyon meydana getirmiş olan Kemal Yardımcı  Koleksiyonu eserler artık Rize Denizcilik Müzesi’in özünü meydana getirmekte.

İlkfer Denizcilik Müzesi

Tuzla’da İlker Meşe ve Feramuz Aşkın’ın kurduğu “İlkfer Denizcilik Müzesi’ni Rahmi Koç Beyefendi ziyaret etti….Bu müzedeki her eser, bir denizci bilgeçliğiyle seçilmiştir.