1915’in sisli sabahlarında Gelibolu Yarımadası, tarihin en büyük sınavlarından birine sahne oldu. Çanakkale, milletlerin kaderini belirleyen bir eşikti. Mehmetçik, yokluk içinde ama inançla, “Çanakkale geçilmez” sözünü kanıyla ve canıyla yazdı. Bu söz, bir ulusun varoluş iradesini ve bağımsızlık tutkusunu simgeleyen en güçlü cümlelerden biri olarak hafızalara kazındı.

Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1914’te Almanya’nın yanında Birinci Dünya Savaşı’na katıldıktan sonra Kafkasya’dan Süveyş’e uzanan geniş cephelerde itilaf devletlerine karşı mücadeleye girişti. Bu sırada itilaf kuvvetleri, Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak için stratejik bir plan hazırladı: Gelibolu Yarımadası üzerinden İstanbul’a ilerlemek ve Boğazlar yoluyla Rusya’ya yardım ulaştırmak.

Yaşanan başarısızlıkların ardından ağır bir hezimet cepheye getirildi ve yaklaşık 253 bin şehidin verildiği Çanakkale Savaşı, 18 Mart 1915’te denizde kazanıldı. 18 Mart 1915’te Osmanlı’nın direnişi karşısında itilaf donanması ağır kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kaldı. Ardından 25 Nisan’da kara harekâtı başladı. İngiltere’den yüz binlerce asker, Fransa ve Anzak birlikleriyle birlikte Gelibolu’ya çıkarma yaptı. Osmanlı ordusu ise yaklaşık yarım milyon askerle bu saldırıya karşı koydu. Denizden sonuç alamayan itilaf kuvvetleri, kara savaşlarında da bekledikleri ilerlemeyi sağlayamadı. Nusret Mayın Gemisi’nin döktüğü mayınlar, kıyılara yerleştirilen toplar ve siper savaşlarıyla düşman donanmasının durdurulması, kara cephesinde ise Mehmetçik’in inancı ve kararlılığı savaşın seyrini değiştirdi.

Kahramanlıkların İzinde

25 Nisan’da Arıburnu’na çıkan düşman birliklerini Mustafa Kemal’in komutasındaki 19’uncu Tümen Conkbayırı’nda durdurdu. Ardından Anafartalar Zaferi ile düşen bayraklar yeniden yükseldi. Mustafa Kemal’in “Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum” sözü, Çanakkale ruhunun en güçlü ifadesi oldu.

Sonunda itilaf kuvvetleri, Sedülbahir, Arıburnu ve Anafartalar’daki yenilgilerin ardından 9 Ocak 1916’da Gelibolu’dan tamamen çekildi. Çanakkale, böylece yalnızca Osmanlı için değil, dünya için de bir dönüm noktası haline geldi.

Çanakkale’de Türk askerinin gösterdiği fedakârlık, ulusal hafızada eşsiz bir yer edindi. Mustafa Kemal’in Anafartalar’daki liderliği, askerlerin “Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum” sözleriyle şekillenen ruhu, savaşın seyrini değiştirdi. Mehmetçik, açlık ve yokluk içinde destansı bir direniş sergiledi. Siperlerde yan yana yatan binlerce genç, bir milletin bağımsızlık iradesini kanlarıyla yazdı. Bu kahramanlık, yalnızca bir askeri başarı değil, milletin özgürlük tutkusunun sembolü oldu.

Dünya Tarihindeki Etkisi

Çanakkale Savaşı’nın sonuçları yalnızca Osmanlı için değil, dünya için de belirleyiciydi. İtilaf Devletleri’nin başarısızlığı, Birinci Dünya Savaşı’nın uzamasına yol açtı. Rusya’ya yardım ulaştırılamaması, Çarlık rejiminin zayıflamasını hızlandırdı ve 1917’de Bolşevik Devrimi’nin koşullarını hazırladı.

Avustralya ve Yeni Zelanda askerleri (ANZAC’lar) için Çanakkale, ulusal bilincin doğduğu yer oldu. Mustafa Kemal’in liderliği ise ileride Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna belirleyici olarak bir portreyi ortaya koydu. Çanakkale, böylece yalnızca bir cephe değil, ulusların kimliklerini ve kaderlerini yeniden şekillendiren bir dönüm noktası oldu. Bugün hâlâ “Çanakkale geçilmez” sözü, hem ulusal hafızada hem de küresel tarih anlatısında derin bir anlam taşımaktadır.

Çanakkale Zaferi’nin 110’uncu yılında, bu destanın kahramanları minnet ve saygıyla anılmaya devam ediyor. Bu büyük mücadelenin sembolü olan Mehmetçik, yalnızca bir asker değil, gelecek nesillere ilham veren bir kahraman olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Çanakkale Zaferi’nin 110’uncu yıldönümünde bağımsızlık uğruna Çanakkale’de mücadele veren kadın erkek her yaştan insanımızı, Mustafa Kemal Atatürk ve milli mücadele kahramanlarımızı saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz.