İshak Ağa Çeşmesi keyfi bir müdaheleyle sökülerek yerine sıradan bir mermer çeşme konuldu.

İstanbul Beykoz'da bulunan, 1741 yılından günümüze ulaşan tarihi İshak Ağa Çeşmesi, orijinal silindir gövdesi ve tarihi kitabesiyle usulsüzce yerinden kaldırılarak yerine özgün formuyla ilgisi olmayan, estetikten uzak, sıradan bir mermer kütle yerleştirildi.

Yok edilen tarihi çeşme, Osmanlı döneminde İstanbul Gümrük Emiri İshak Ağa’nın Beykoz ilçesine miras bıraktığı üç önemli çeşmeden biriydi. Yalıköy Serbostan Mustafa Ağa Camii önünde bulunan eser, diğer iki çeşmeden farklı olarak sütun çeşme formundaydı. Üzerinde gül motifiyle üç satırlık kitabesi bulunan silindirik bir gövdeye sahip olan yapı, Beykoz’un karakteristik sivil mimari örneklerindendi.   

Restorasyonun temel kuralı olan “özgün malzemeyi koruma” ilkesinin ayaklar altına alındığı bu akıl almaz işlem kamuoyunda büyük tepkilere yol açtı. Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindeki önemli bir eserin, nasıl bu kadar rahat yok edilebildiği, sorulara yol açtı.   

Eserin ortadan kaybolmasıyla gelen tepkiler üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden yapılan yazılı açıklamada, İshak Ağa Çeşmesi’ne yönelik restorasyon uygulamasıyla ilgilerinin olmadığı, olaydan İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin sorumlu olduğu belirtildi.

Ancak, Büyükşehir Belediyesi’nin bölgede yaptığı araştırma sonucunda ortaya çıkan gerçek bambaşkaydı. Tarihi eseri, Beykoz Yalıköy Mahallesi Muhtarının söktürdüğü öğrenildi. Muhtar Necmi Gösterit, tarihi çeşmenin yerine mermer çeşmeyi kendilerinin koyduğunu belirterek,

"Eski bir çeşmeydi, yıktırdık; yerine mahallemize yakışan, pırıl pırıl güzel bir çeşme yaptırdık. Eski parçaları da mermerciye verdik. Yeni çeşmeyi neden kaldıralım, niye koyalım eski sütunu?" dedi.

İBB Genel Sekreter Yardımcısı ve İBB Miras kurucularından Mahir Polat ise yaptığı açıklamada tarihi çeşmeye yapılan müdahalenin izinsiz gerçekleştiğini, bu müdahalenin üç ay önce İBB Miras ekipleri tarafından tespit edilerek tutanak tutulduğunu ve yerinden sökülen orijinal çeşmenin koruma altına alındığını bildirdi. Ocak ayında İBB tarafından düzenlenmiş olan tutanak da ayrıca paylaşıldı.   

Mahir Polat, açıklamasına, “İBB Miras, sorumlulara durumu bildirdi. İBB Miras’ın sahada hızlı ve kararlı müdahalesi olmasaydı, süreç, bu değerin bugün muhtemelen yok olmasıyla sonuçlanacaktı. Çeşmenin özgün parçaları bugün güvendedir. Tekrar şehre kazandırmak için koruma kurulunun kararı beklenmiştir,” şeklinde devam etti.     

Murat TÜZEL

CHP İstanbul İl Başkanlığı Turizmden Sorumlu Komisyon Başkanı

Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı

Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi