Nitelikli personeller hizmet kalitesini artırdıkları için birim maliyetlerini düşürerek işletmeye maksimum düzeyde gelir ve katkı sağlarlar. Pandemiden en çok etkilenenler turizm sektörü ve turizm personeli olmuştur. Sektörün gelir anlamında zor zamanlar geçirdiği dönemde luxury segmentte çalışan kalifiye otel çalışanları bu dönemi vizyoner yatırımcı ve yöneticiler sayesinde eğitimlerle geçirdiler ve işletmeleri sayesinde maddi anlamda çok fazla kayıp yaşamadılar.

Fakat daha küçük işletmelerde durum tam bir felaketle sonuçlandı. Küçük işletmeler ve maksimum gelir odaklı işletmeciler bu kriz dönemini maksimum gelir elde etme anlayışı yüzünden kendi lehlerine çeviremediler. Sektör nitelikli elaman açısından da kan kaybetti. Bugün luxury segmentte çalışan kalifiye turizm personeli dışındaki nitelikli personel sektöre küsmüştür ve farklı işlerde çalışmaktadır.

Maalesef günümüzde turizm eğitimi almış lise ve üniversite mezunu çok az personel bulunmaktadır. Bu nedenle turizm sektörünün akademik eğitime yatırım yapması ve akademisyenler yetiştirmesi son derece gereklidir. Üniversitelerin eğitim kalitelerinin artırması ve turizm işletmeleriyle ortak bir çalışma kurulu kurup öğrencilerin okulda edindikleri bilgi birikimlerini bu işletmelerde pratiğe döküp tecrübe kazanmaları hem kendilerinin hem de sektörün gelişimi için önem arz etmektedir. Teoride edilen bilginin pratiğe dönüşme süreci ne kadar doğru işlerse, turizm sektörü nitelikli personel açısından zenginleşecek, buna bağlı olarak hizmetin kalitesi de icra edilen hizmetin değeri de artacaktır.   
Bu konu ne yazık ki günümüzde ciddiye alınmamakta, öğretmenler ve öğrenciler tarafından tıpkı yabancı dil eğitimi gibi önemliliği atlanan konuların başında yer almakta ve sonucunda maalesef her yıl onlarca turizm mezunu sektörde tutunamayıp farklı iş kollarında çalışma hayatlarını sürdürmektedir.

Turizm mezunları neden farklı iş kollarını tercih ediyorlar, neden sektöre küsüp farklı iş kollarına kayıyorlar, sorusunun cevabı çalışma koşulları ve aldıkları düşük ücretlerdir. Turizm sektöründeki çalışma koşulları, özellikle operasyonda bulunan personele bayramlarda ve tatillerde vardiya ile çalışma zorunluluğunu getirdiği için bu sektör diğer iş kollarına nazaran dezavantaj arz etmektedir.

Turizm sektörü maalesef en ufak bir hadiseden bile etkilendiği için ince bir detay hem turizm yatırımcısı hem de personel açısından güvensizlik oluşturmakta, iş kaybı ve benzeri sonuçlara yol açmaktadır. Turizmin sağladığı döviz girdisi ülkenin cari açığının kapanmasında hayati bir öneme sahiptir, bu yüzden, yaşanan en ufak bir sorun bile ülke genelini etkilemektedir.  

Devlet, yatırımlarını turizme yoğunlaştırmalıdır. Turizm yatırımcısının daha fazla yanında yer almalı, KDV dahil pek çok konuda yardımcı olup teşviklerini artırmalıdır. Günümüzde turizme verilen destek, sahip olduğu öneme karşılık gelmemektedir.

Turizm sektörüne nitelikli personel kazandırılmasında turizm yatırımcısına da sorumluluk düşmektedir. Nitelikli eleman yetiştirmek, buna katkı sağlamak eğitim kurumlarının olduğu kadar yatırımcının da görevidir. Yatırımcı eğer gelirini artırmak istiyorsa bunu ancak nitelikli personelle sağlayabilir. Bunun bilincinde olan yatırımcılar diğer turizm yatırımcılarına kıyasla gelirlerini üç beş kat artırarak daha fazla gelir elde etmektedir. İşletmelerin eğitime önem vermesi, günü kurtarma modundan çıkıp insana yatırım yapması ve iş eğitimiyle birlikte verilebilecek kişisel gelişim seminerleriyle çalışanların zayıf yönlerini geliştirmesi gereklidir. Bu tür eğitim hizmeti veren firmalar eğitim sonlarında katılımcı personele sertifika vermektedir. Kurumsal firmalar, şirketler bu eğitimlerden hali hazırda çalışan personellerini faydalandırmakta ve olumlu geri dönüşler almaktadır.

Her işletme mevcut çalışma kadrosunu yeterli sayıda tutup çalışma koşullarını kolaylaştırmalıdır. Maaş skalasını genişleterek cazip hale getirmeli, yeniliklere açık olup günümüz şartlarına ayak uydurmalıdır. Günümüz yatırımcılarının başlıca şikayetleri arasında nitelikli personel bulamama yer almaktadır. Bunun başlıca sebebi ise maalesef personele verilen düşük ücretlerdir.

Sektörde buna bağlı olarak iki sorun yaşanmaktadır. Bunlardan ilki niteliksiz turizm çalışanıyla; yani daha önce turizm eğitimi almamış, tecrübesi olmayan personelle çalışmaktır. İkincisi ise sürekli bir sirkülasyon yaşanmasıdır, yani kalıcı, sadık personel kazanamamaktır. İşletmelerde bu sorunların yaşanması verilen hizmetin kalitesini doğrudan etkilemekte, bu da internet ortamındaki misafir yorumlarına yansıyarak satışları belirlemektedir. Gelirin yükselmesi için öncelikle misafir memnuniyeti gerekir, bu da ancak donanımlı personelle mümkündür.  Ürün ne kadar kaliteli olursa olsun, onu yansıtan insandır.  Turizm sektörü bir hizmet sektördür ve bu yüzden eğitimli ve kalifiye turizm personelini gerektirmektedir.  

Toparlarsak; hizmet sektöründe faaliyet gösteren tüm işletmeler başarılı bir performansa ve sürdürülebilir bir gelişime ulaşabilmek amacıyla mesleki eğitim almış,  nitelikli ve mesleğini seven turizm profesyonellerine ihtiyaç duymaktadır. Nitelikli personelin dalga etkisi vardır, sadece istihdam edilen oteli değil, ülkenin imajını da doğrudan etkiler. Tesisten memnun ayrılan bir kişi aynı zaman da ülkeden de memnun ayrılmış olur. Bununla birlikte, akrabalarına, çevresine, eşine dostuna anlattıklarıyla ve internet sitelerinde yapacağı olumlu yorumlarla da çok büyük maliyetlere sebep olan reklamı cebimizden bir kuruş çıkarmadan yapmış oluruz.

Düşük fiyatlı bir üründe müşteri nitelik aramayabilir fakat önemli olan onu kaç kişinin aldığı değildir.  Ürünün niteliği ve kalitesi önde gelir. Ucuz ülke imajından dolayı tercih edilmekten en kısa sürede kurtulmalıyız ve bunu da nitelikli personelle başarabiliriz. Ülkemizdeki değerli tesisleri ve eşsiz kaynaklarımızı hak ettikleri değerle pazarlamayı hedeflemeli ve bunu mümkün olan en kısa sürede başarmalıyız.

                                          ÇÖZÜMLER VE HEDEFLER

1.Ücretlerin artması için servis fiyatlarının artması gerekir, bunun içinse arz talep dengesinin kurulması şarttır. Örneğin, bir bölgedeki konaklama doluluk oranı belli bir sayının üzerine çıkmadıkça yerel yönetimler yeni tesis yapımına izin vermemeli

2.Yerel yönetimlerin önemli olduğu turizm sektöründeki bileşenlerin yerel yönetimlerle proje üretmesi sağlanmalı   

3.Pandemi dolayısıyla sektörden uzaklaşan nitelikli personel tekrar sektöre kazandırılmalı

4.Taşeron üzerinden personel istihdam edilmemeli

5.Meslek liseleri artırılmalı ve dil eğitimi turizm pratiğine yönelik verilmeli

6.İstihdam teşvikleri artırılmalı

7.Turizm meslek yasası çıkarılmalı ve tüm sektöre sertifika ve belge verilmeli

Dr. Yüksel Türemez

Murat TÜZEL

CHP İstanbul İl Başkanlığı Turizmden Sorumlu Komisyon Başkanı

Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı

Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi